مثالهاى زيباى قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١١٣ - چيزهايى كه به نور تشبيه شده است

كه بخواهد (و حكمتش اقتضاء كند) بسرعت وارد مى‌كند [١]».

لازم به ذكراست كه علم از نظر حصول، دو گونه است:

الف- علم اكتسابى و تحصيلى، همان علومى كه در حوزه‌ها و دانشگاه‌ها در سايه تلاش و كوشش به دست مى‌آيد.

ب- علم الهى و اعطايى كه خداوند آن را تنها در قلب‌هاى آماده كه مملو از عشق خدا و پاك و پاكيزه است، قرار مى‌دهد كه اين علم، اكتسابى نيست.

آنچه گذشت، پنج نمونه از چيزهايى بود كه تشبيه به نور شده بود؛ ولى وقتى دقّت مى‌كنيم، همه آن به يك نقطه مشترك بر مى‌گردد؛ قرآن كه كلام خداوند است، به ذات خدا باز مى‌گردد؛ پيامبر، رسول و فرستاده خدا نيز به خداوند برمى گردد. ائمّه نيز جانشينان رسول خدا هستند؛ پس آنها هم به خدا باز مى گردند، علم هم نورى است كه توسّط خداوند در قلب‌هاى آماده جاى مى‌گيرد؛ بنابراين، همه اين‌ها به انوار الهى بازگشت مى‌كنند.

«مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكوةٍ فيِها مُصْباحٌ ...»

- همان‌گونه كه گذشت آيه شريفه ٣٥ سوره نور، در واقع دو مثال است؛ مثال اوّل، جمله اوّل آيه است:

«اللَّهُ نُورُ السَّمواتِ وَ الارْضِ»

كه بحث آن به طور مفصّل گذشت و امّا مثال دوم از

«مَثَلُ نُورِهِ ...»

شروع مى‌شود و تا پايان آيه ادامه دارد.

در باره مثال دوم بحث‌هاى زيادى شده است و هركسى از ديدگاه تخصّصى خويش به آيه نگريسته است؛ علماء علم كلام از ديدگاه كلام؛ فلاسفه از ديدگاه فلسفه؛ عرفا از ديدگاه عرفان؛ مفسّران از ديدگاه علوم قرآن و ... آن را تفسير و تحليل نموده‌اند كه به برخى از ديدگاه‌ها اشاره خواهيم نمود، ولى قبل از تفسير آيه شريفه، توضيحى پيرامون «چراغ» لازم است.

[١] اين روايت به نقل از امام صادق عليه السلام در مصباح الشّريعه، صفحه ١٦، آمده است؛ ولى با اندكى تغيير- يعنى به جاى «من يشاء»، جمله «مَنْ يُريدْ»- در «الوافى»، جلد اوّل، صفحه ١٠، نيز آمده است.