مثالهاى زيباى قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٤٤ - ٣ جبر يا اختيار؟

٣ جبر يا اختيار؟

سؤال: در قسمت پايانى آيه مثل آمده است: «كسانى كه خداوند نور ايمان به آنهاندهد، نورى نخواهند يافت!»

آيا معنى اين سخن اين نيست كه خداوند به برخى نور ايمان مى‌دهد و طبيعتاً هدايت مى‌شوند، امّا به برخى ديگر نمى‌دهد و آنها طبيعتاً گمراه مى‌شوند، آيا اين جبر نيست؟

پاسخ: سنّت خداوند بر اين جارى شده است كه هميشه زمينه‌ها از ناحيه ما انسان‌ها فراهم شود و افاضه‌ها از ناحيه او، قابليّت‌ها را ما انسان‌ها خود به وجود آوريم، امّا فاعليّت‌ها از ناحيه خداوند. بنابراين نور ايمان را خداوند به كسانى مى‌دهد كه زمينه‌ها و قابليّت‌ها را در خود فراهم سازند؛ نه اين كه بدون حساب و كتاب، به هركس كه بخواهد، نور ايمان مى‌دهد به هركس نخواهد، نمى‌دهد. نور ايمان در قلب انسان لجوج متعصّب، دشمن حق، زشت سيرت و هوسباز فرو نمى‌رود؛ چون او خود، زمينه را آماده نساخته است. تو خود آئينه دل را پاك و صاف كن تا نور الهى در آن منعكس شود؛ اگر آئينه دل تو زنگار گرفته است، قطعاً نور الهى در آن انعكاس نخواهد داشت و اينجا تو خود مقصّرى!

نتيجه اين كه ما بايد همواره زمينه‌ها را ايجاد كنيم تا فيض الهى لحظه به لحظه به ما برسد.

از اينجا پاسخ اين پرسش هم روشن مى‌شود كه: چرا در نماز «اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقيمْ» مى‌گوييم، اگر در راه راست نيستيم چرا نماز مى‌خوانيم و اگر در راه راست هستيم، چرا براى عمل انجام شده دعا مى‌كنيم و تحصيل حاصل مى‌طلبيم!؟ زيرا ما هرلحظه نيازمند نور ايمان و هدايت از سوى پروردگار عالم هستيم به اين جهت بايد همواره زمينه و قابليّت را در خودمان حفظ كنيم تا شايسته نور ايمان باشيم؛ همان گونه كه لامپ برق همواره نيازمند برق توليد شده در نيروگاه است و اگر لحظه‌اى‌