مثالهاى زيباى قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٧٣ - ترسيم چهره عالمان بى عمل در روايات

كوشش براى تجويد و تلاوت زيبا و ترتيل و حفظ آن باشد، ولى در زندگى فردى و اجتماعى كمترين انعكاس نداشته باشد و در عقيده و عمل از آن اثرى به چشم نخورد!

ترسيم چهره عالمان بى عمل در روايات‌

«علم» و «عالم» در فرهنگ اسلامى ارزش فراوانى دارد، به گونه‌اى كه در روايات از علم به «سرچشمه فضائل»، «بهترين ميراث»، «چراغ عقل»، «گمشده مؤمن»، «بهترين گنج»، «بهترين دليل»، «برترين هدايت»، «زيبايى آشكار»، «بهترين انيس»، «بالاترين شرف» [١] و مانند آن ياد شده است؛ همان گونه كه از «دانشمند» و «عالم» به «وارث پيامبران»، «چراغ‌هاى روى زمين»، «جانشينان انبياء» [٢] و مانند آن تعبير شده است.

روشن است كه تمام اين فضائل و ارزش‌ها براى علمى است كه عملى گردد و عالمى را شامل مى‌گردد كه به علمش عمل كند و گرنه چنين علمى نه تنها مايه هدايت نخواهد بود و چراغى فراسوى ديگران نمى‌شود؛ بلكه حتّى خود آن عالم را نيز هدايت نمى‌كند.

در روايت تكاندهنده‌اى از و جود مبارك رسول اكرم صلى الله عليه و آله آمده است:

مَنْ ازْدادَ عِلْماًوَ لَمْ يَزْدَدْ هُدًى، لَمْ‌يَزْدَدْ مِنَ‌اللَّهِ الّا بُعْداً [٣]

عالمى كه هر روز بر علم و دانش خود مى‌افزايد، ولى (بر اثر عمل نكردن به علم و دانش خويش) چيزى بر هدايتش افروده نمى‌شود، دورى‌اش از خداوند زيادتر مى‌شود!

نكته قابل تأملّ اين كه آن حضرت صلى الله عليه و آله نمى‌فرمايد: عالم بى عمل، متوقّف مى‌شود و در جا مى‌زند؛ بلكه مى‌گويد چنين انسانى عقب گرد مى‌كند! چون تا زمانى كه‌

[١] تعابير دهگانه فوق در روايات مختلف آمده است؛ به ميزان الحمكة، باب ٢٨٣٠ مراجعه كنيد.

[٢] تعبيرهاى سه گانه در ميزان الحكمة، باب ٢٨٣٨ آمده است.

[٣] محجّة البيضاء، جلد اوّل، صفحه ١٢٦.