مثالهاى زيباى قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢١٠ - شأن نزول آيه مثل

صلح كنند، مشروط براينكه مسلمانان در اين سال براى زيارت به مكّه نيايند.

«عروه» و «سهيل بن عمرو» را با شرايط فوق براى بستن قرار داد صلح به حديبيّه روانه كردند. پس از ديدار نمايندگان قريش با حضرت رسول صلى الله عليه و آله و توافق بر صلح، آن حضرت به على عليه السلام دستور داد صلحنامه را بنويسد.

على جان بنويس: «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيم». «سهيل» اعتراض كرد و گفت: اگر ماشعار شما مسلمانان راقبول داشتيم كه ديگر با هم مخاصمه و جنگ نداشتيم؛ بايد بنويسيد «بِسْمِكَ اللَّهُمَّ». [١]

اين سخن «سهيل» برمسلمانان سنگين آمد؛ ولى پيامبر صلى الله عليه و آله آن را پذيرفت و به على عليه السلام فرمود همان طور كه آنها مى گويند بنويسد، سپس فرمود: على جان بنويس:

«اين صلحنامه‌اى است كه ميان محمّد رسول اللّه از سوى مسلمانان و سهيل بن عمرو از سوى سران قريش نوشته شده است.»

بار ديگر سهيل لب به اعتراض گشوده و گفت: «اگر ما تورا به عنوان رسول خدا قبول داشتيم، احتياجى به صلحنامه نبود؛ به جاى رسول اللّه، نام پدرت را بنويس!» اين اعتراض سهيل بار ديگر خشم مسلمانان را برافروخت؛ ولى پيامبر صلى الله عليه و آله اين مطلب را نيز پذيرفت وبالاخره صلحنامه نوشته شد و قرار شد مسلمانان سال آينده، فقط به مدّت سه روز براى زيارت بيت‌اللّه‌الحرام و انجام عمره مفرده به مكّه مشرّف شوند. [٢]

صلح حديبيّه آثار فراوانى داشت و «فتح المبين» كه در آغاز سوره فتح به آن اشاره شده، همين صلح است. صلح حديبيّه حقيقتاً فتح مبينى بود؛ زيرا آثار و بركات زيادى براى مسلمانان داشت هرچند برخى از مسلمان‌هاى داغ افراطى كوتاه فكر، از اين صلح ناراحت شدند و گفتند: «از مدينه تامكّه دوازده روز پياده بياييم، آنگاه، بدون تشرف به مكّه و زيارت خانه خدا باز گرديم؛ اين كار درستى نيست، بايد با مشركان‌

[١] اين تعبيرى بود كه مشركان مكّه معمولًا در ابتداى نامه‌هاى خود مى نوشتند.

[٢] فروغ ابديّت، جلد ٢، صفحه ٥٨٠ به بعد.