مثالهاى زيباى قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٧٤ - شرح و تفسير

خود مى‌دانستند و مى‌گفتند: «بت‌ها در سرنوشت ما مؤثّرند، نه به اذن خداوند، بلكه مستقلًاّ» و اين شرك است.

خداوند در آيه مثل، به اين شاخه از شرك پرداخته است. با توجّه به اين مقدّمه به شرح آيه مثل توجّه فرمائيد:

شرح و تفسير

«ضَرَبَ لَكُمْ مَثَلًا مِنْ انْفُسِكُمْ؛ خداوند مثالى براى شما از خودتان زده است.»

جمله‌

«مِنْ انْفُسِكُمْ»

اشاره به نكته خوبى دارد و آن، اين است كه خداوند براى احتجاج و استدلال بر بطلان اعتقادات بت پرستان، از اعتقادات خود آن‌ها استفاده كرده است و اين نكته مهمّى در مناظرات و مباحثات است ولى به معنى درست بودن اعتقاد مورد استدلال نمى‌باشد.

«هَلْ لَكُمْ مِنْ ما مَلَكَتْ ايْمانُكُمْ مِنْ شُرَكاءَ مِنْ ما رَزَ قْناكُمْ»- خلاصه اين مثال چنين است: شمااگر غلام و كنيزى داشته باشيد كه متعلّق به شما و ملك شماست و از خود هيچ اختيارى ندارد؛ نه مال دارد، نه ثروت؛ آيا حاضريد چنين برده‌اى را در هر آنچه كه خداوند روزى شما كرده و جزء سرمايه زندگى شماست شريك نمائيد!

«فَانْتُمْ فِيهِ سَواءٌ»

- در تمام دارايى‌ها، مساوى برده خود باشيد؛ حتّى در تصميم‌گيرى‌ها و اظهار نظرها.

«تَخافُونَ كَخِيْفَتِكُمْ انْفُسَكُمْ»

- براى اين جمله، تفسيرهاى مختلفى بيان شده است كه به شرح يكى از آنها مى‌پردازيم:

شما و برده شما، چنان در تمام اموال و دارائى‌ها شريك باشيد كه بترسيد او بتواند مستقلًاّ در اموال مشترك تصرّف كند؛ [١] به هرحال آيا شما حاضريد كه برده شما

[١] لازم به ذكر است كه در ملك مشترك، بدون اجازه و رضايت همه شركا نمى‌توان تصرّف كرد؛ خانه‌اى كه از پدرى به ارث مى‌رسد متعلّق به تمامى ورثه است، يكى از ورثه نمى‌تواند بدون رضايت ساير ورثه، حتّى در آن نماز بخواند؛ زيرا اجازه تمام شركا در مال مشترك شرط است؛ بنابراين، اين كه برخى از اولادهاى ارشد به خود اجازه هرگونه تصرّف را در چنين اموال مشتركى مى‌دهند، صحيح و مشروع نيست؛ مخصوصاً اگر صغيرى در كار باشد، همچنان كه محروم كردن خواهرها از ارث نامشروع است!