مثالهاى زيباى قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١١٥ - چراغ در طول تاريخ

٣- چراغدان: كه در آيه شريفه از آن به «مشكوة» تعبير شده است.

چراغ مذكور در شرايط عادى خوب است؛ ولى هنگامى كه هوا نامساعد و طوفانى باشد خاموش مى‌شود و يا اگر چيزى باشيشه‌اش برخورد كند، مى‌شكند؛ پس، نياز به مكانى دارد تا در آن محفوظ بماند؛ بدين جهت چراغدان براى چراغ ساخته شد؛ اين چراغدان‌ها دو رقم بوده‌اند:

الف: چراغدان‌هاى سيّار؛ اين چراغدان‌ها داراى محفظه مكعب مستطيل شكلى بودند كه تمام اطراف آن را شيشه احاطه كرده بود و پنجره‌اى داشت كه چراغ را از آنجا، داخل چراغدان مى‌گذاشتند؛ اين نوع چراغدان‌ها قابل حمل و نقل‌بود.

ب: چراغدان‌هاى ثابت كه قابل حمل و نقل نبود؛ اين چراغدان‌ها اغلب در جايى كه طاقچه يا پنجره‌اى بود، ساخته مى‌شد، بدين شكل كه دو سوى پنجره، كه يك طرف آن به سمت حياط و سمت ديگرآن به طرف خانه بود، شيشه‌اى نصب مى‌شد و از بالاى آن محفظه‌اى براى ورود و خروج اكسيژن و دريچه‌اى نيز براى نهادن چراغ در چراغدان تعبيه مى‌شد. گاهى هم فقط در قسمت بيرونى پنجره كه به سمت حياط بود، شيشه‌اى نصب مى‌شد؛ ولى قسمت داخلى كه به طرف اتاق بود، باز مى‌ماند. در هر حال چراغدان مانع خاموش شدن چراغ و نيز مانع برخورد چيزى باشيشه چراغ مى‌باشد.

٤- مادّه سوخت: علاوه برفتيله و شيشه و چراغدان، چيزى ديگرى نيز براى يك چراغ لازم است و آن مادّه سوختنى است كه از طريق فتيله جذب مى‌شود و در انتهاى آن به وسيله جرقّه‌اى روشن مى‌شود. [١]

٥- منبع سوخت و انرژى: روغن زيتون مادّه سوخت چراغ و انرژى آن بود؛ ولى هر انرژى يك منبع و مولّدى لازم دارد و منبع روغن زيتون درخت زيتون است. در

[١] در قديم روغن‌هاى مختلفى به عنوان مادّه سوخت استفاده مى‌شد؛ ولى بهترين مادّه سوخت روغن زيتون بود كه هم خوب مى‌سوخت و دود نمى‌كرد و هم بوى مطبوع و دوام مناسبى داشت و زود تمام نمى‌شد.