مثالهاى زيباى قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١١٤ - چراغ در طول تاريخ

چراغ در طول تاريخ‌

بشر قبل از اختراع آتش در تاريكى و ظلمت به سر مى‌برد و تنها از نورهاى طبيعى همانند خورشيد و ماه وستارگان و ... استفاده مى‌كرد؛ ولى كم كم انسان با مشاهده جرقه هايى كه بر اثر اصطكاك دو شى‌ء ايجاد گشته و گاهى نيز با شعله‌ور شدن موادّ خشك كه قابليّت سوختن را داشتند سبب افروختن آتش مى‌شد، بزرگترين و مهم‌ترين نعمت الهى را كشف كرد كه حاصل آن دگرگونى عظيم در روند حيات بشرى در ابعاد مختلف بوده است تا جايى كه امروز مى‌توان ادّعا كرد كه مهم‌ترين عامل پيشرفت صنعتى بشر و تسهيل در زندگى اجتماعى انسان‌ها، كشف آتش بوده است؛ انسان به دنبال دستيابى به آتش توانست علاوه بر استفاده از گرماى آتش، از نور آن نيز براى روشنايى شب‌هاى تاريك خويش استفاده نمايد. استفاده از وسايلى كه بشر براى روشنايى محيط اطراف خويش از آنها بهره مى‌جست كم‌كم تكامل يافت تا اين كه عصر جاهليّت و پس از آن، عصر ظهور و بروز اسلام- كه مورد بحث آيه شريفه است- فرا رسيد. چراغ‌هايى كه در عصر نزول اين آيه شريفه وجود داشته است از پنج بخش تشكيل مى‌شد:

١- فتيله چراغ: كه باعث جذب موادّ سوختنى و افروختن شعله چراغ مى‌شد كه در آيه شريفه از آن به «مصباح» تعبير شده است؛

٢- حباب و شيشه چراغ: كه روى فتيله قرار مى‌گرفت تا هوا را تنظيم كند؛ چون فتيله در شرايط عادى و بدون حباب دود مى‌كند و به درستى نمى‌سوزد و باعث آلودگى فضاى اتاق و سياه شدن در و ديوار مى‌شود؛ از سوى ديگر، روشنايى كافى و مناسبى نيز ندارد؛ ولى با گذاشتن حباب روى آن، هوا تنظيم شده و نور بيشترى مى‌دهد و علاوه براين كه باعث آلودگى فضاى اتاق و كثيفى در و ديوار نمى‌شود، مادّه سوختنى آن نيز به طور كامل مى‌سوزد.