مثالهاى زيباى قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٧٩ - شرح و تفسير

درخت صنوبر است كه ظاهرى آراسته و قامتى بلند و جالب دارد؛ امّا همچون چوب خشك غير قابل انعطاف است. اگر باد شديدى بوزد مقاومتى در مقابل آن ندارد و مى‌شكند. آرى! منافق همچون «خشب مسنده» غير قابل انعطاف است.

خلاصه اين كه، منافقان دو چهره همانند چوب‌هاى خشك بى ريشه، همواره متّكى به بيگانگانند و هيچ فايده و ثمره‌اى براى جامعه ندارند و به هيچ وجه قابل انعطاف نمى‌باشند.

٣- «يَحْسَبُونَ كُلَ‌صَيْحَةٍ عَلَيْهِمْ»

- ويژگى سوم منافقين طبق اين آيه شريفه اين است كه آنها نسبت به همه سوءظن دارند. هر سرو صدا و فريادى، از هر كسى و از هر كجا برخيزد، تصوّر مى‌كنند كه بر ضدّ آنهاست. آنها در واقع مصداق ضرب المثل معروف‌

«الْخائِنُ خائِفٌ‌ [١]

؛ خيانتكار همواره ترسان است.» مى‌باشند.

دزد هر نگاهى را نگاه معنى دار تلقّى مى‌كند و با خود مى‌گويد: «نكند او متوجّه سرقت من شده است!»، «مبادا مرا لو دهد!»، «نكند او يك مأمور مخفى پليس است كه با لباس شخصى مرا تعقيب مى‌كند!» و مانند اين تصوّرات. در حالى كه ممكن است نگاه كننده براى اوّلين بار او را ديده باشد، ولى چون او خائن است و به ديگران خيانت كرده، همواره ترسان و لرزان و مضطرب است؛ امّا انسانى كه خيانت نكرده و حسابش پاك است، از محاسبه او را چه باك است. اگر هزاران چشم به او نگاه كنند، ذرّه‌اى اضطراب او را فرا نمى‌گيرد. اگر در مركز ساختمان پليس قرار گيرد، هر گز نمى‌ترسد؛ بلكه مطمئن‌تر مى‌شود و در كنار مأموران احساس امنيّت بيشترى مى‌كند.

خلاصه اين كه، سوءظن‌ [٢] از ديگر ويژگى‌هاى منافقين است.

[١] اين جمله كه به شكل ضرب المثلى معروف درآمده از امام حسين عليه السلام است. «حلوانى، متوفّاى قرن پنجم» در «نزهة النّاظر»، صفحه ٨٤، حديث شماره ١٣، جمله فوق را به عنوان روايتى از امام سوم نقل مى‌كند.

[٢] «سوءظن» از صفات بسيار زشت اخلاقى است كه نتايج شوم و ناگوارى دارد. در مثال چهل و هفتم پيرامون اين رذيله قبيح اخلاقى مطالبى مطرح شد.