از برخى روايات كه در تفسير آيه مورد بحث وارد شده است، استفاده مى‌شود كه منظور از «مصباح» در آيه شريفه «علم» است؛ «علم» چراغى روشن و فروزان است كه بشر را به روشنايى‌ها هدايت مى‌كند و مراد از «مشكوة» قلب پاك پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله است. و «زجاجه» در اين روايات به وصىّ پيامبر صلى الله عليه و آله حضرت على عليه السلام تفسير شده است كه همواره در جنگ‌ها و مكان‌هاى خطر ناك، هر جا كه خطرى جان عزيز پيامبر صلى الله عليه و آله را تهديد مى‌كرد حافظ و جود نازنين و مبارك آن حضرت صلى الله عليه و آله بوده است كه نمونه بارز آن در جنگ احد متبلور شد؛ شيعه و سنّى نوشته‌اند كه همه كسانى كه زنده ماندند، فرار كردند؛ تنها على بود كه همچون پروانه برگرد شمع و جود پيامبر صلى الله عليه و آله مى چرخيد و از آن حضرت صلى الله عليه و آله دفاع مى‌كرد. دشمن از هر سمت حمله مى‌كرد على عليه السلام با اشاره پيامبر صلى الله عليه و آله به آن سمت مى‌رفت و دشمن را دفع مى‌كرد.

جنگ احد پايان يافت، حضرت على عليه السلام در حالى كه ٩٠ زخم بر تن داشت خدمت پيامبر صلى الله عليه و آله رسيد و عرض كرد: يارسول اللّه: در بين اين ضربات زياد، ١٦ ضربه بسيار سنگين بود كه بر اثر ٤ ضربه آن بر زمين افتادم كه هر بار مردى خوش رو و خوش‌بو كمكم مى‌كرد و مى‌گفت: «برخيز و به يارى پيامبر صلى الله عليه و آله بشتاب!» يا رسول اللَّه او چه كسى بود؟ حضرت رسول صلى الله عليه و آله فرمود: چشمت روشن و خوشا به حالت! او جبرئيل امين بوده است.

آرى! حضرت على عليه السلام طبق اين روايت حافظ حضرت رسول اكرم صلى الله عليه و آله است.

جمله «نور على نور» اشاره به ائمّه دوازدهگانه يكى پس از ديگرى است كه هركدام نورى بر نور است و امّا منظور از شجره مباركه، شجره مباركه ابراهيميّه است كه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله از آن دودمان است و جمله «لا شرقيّه و لا غربيّه» به نفى گرايش‌هاى يهود ونصارى تفسير شده است. [١]

[١] تفسير نمونه، جلد ١٤، صفحه ٤٨٠.