مثالهاى زيباى قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٣ - ١ زمان تأثير توبه

لجن‌هاى كف رودخانه نيل را بر دهانش زد [١] و گفت: «الآن؟! در حالى كه قبلًا عصيان كردى و از مفسدان بودى! [٢]»

آيا بعد از آن همه جنايات، پاره كردن شكم‌هاى مادران، كشتن نوزادان پسر، ظلم و ستم‌هاى بى اندازه، آواره كردن بنى‌اسرائيل، شكنجه نمودن مؤمنان و مانند آن، سزاوار است توبه فرعون پذيرفته شود؟!

بنابراين، توبه در آستانه مرگ و هنگامى كه چشم برزخى انسان باز شد، پذيرفته نمى‌شود.

ج- توبه به هنگام مشاهده عذاب الهى‌

بسيارى از مردم با مشاهده عذاب الهى، توبه مى‌كنند؛ چنين توبه‌اى نيز بى‌اثر است. خداوند متعال در اين رابطه در آيات ٨٤ و ٨٥ سوره مؤمن (غافر) مى‌فرمايد:

فَلَمَّا رَأَوْا بَأْسَنا قالُوا آمَنَّا بِاللَّهِ وَحْدَهُ وَ كَفَرْنا بِما كُنَّا بِهِ مُشْرِكينَ فَلَمْ يَكُ يَنْفَعُهُمْ ايمانُهُمْ لَمَّا رَأَوْا بَأْسَنا سُنَّتَ اللَّهِ الَّتى قَدْ خَلَتْ فى عِبادِه‌ وَ خَسِرَهُنالِكَ الْكافِرُونَ‌

هنگامى كه عذاب شديد ما را ديدند، گفتند:" هم اكنون به خداوند يگانه، ايمان آورديم و به معبودهايى كه همتاى او مى‌شمرديم كافر شديم." امّا هنگامى كه عذاب ما را مشاهده كردند، ايمانشان براى آنها سودى نداشت. اين سنّت خداوند است كه همواره در ميان بندگانش اجرا شده، و آنجا كافران زيانكار شدند.

توبه به هنگام ديدن عذاب اثرى ندارد. توبه قوم حضرت نوح عليه السلام به هنگام طوفان، توبه قوم حضرت لوط عليه السلام به هنگام بارش سنگ‌هاى آسمانى و عذاب‌هاى ديگر پذيرفته نشد.

[١] تفسير صافى، مجلّد اوّل، صفحه ٧٦٣.

[٢] سوره يونس، آيه ٩١.