مثالهاى زيباى قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٥٥ - شرح و تفسير

غريزى است؛ كفّار نيز فهم و شعور ندارند؛ به اين جهت آفتاب حقيقت را نمى‌بينند.

٢- حيوانات احساس مسؤوليّت نمى‌كنند؛ حيوان مزرعه يتيم، موقوفه، ملك غير و مانند آن نمى‌شناسد و حساب حلال و حرام را نمى‌كند و خود را در برابر اين امور مسؤول نمى‌داند؛ چون درك نمى‌كند، بنابراين عدم احساس مسؤوليّت، ناشى از عدم درك است؛ كفّار نيز همانند حيوانات، احساس مسؤوليّت ندارند.

٣- حيوانات فرمانبردار غريزه‌اند- او نداند غير اصطبل و علف- بت پرستان نيز همانند حيوانات تابع هوى‌ و هوسند.

٤- حيوانات تا بع منطق نيستند و استدلال نمى‌فهمند، كفّار نيز از درك استدلال‌هاى قوى و محكم و در عين حال ساده قرآن مجيد در امور مختلف، مخصوصاً در توحيد و معاد، عاجزند و تنها بر سخن خود پا فشارى مى‌كنند و آن را تكرار مى‌كنند.

٥- حيوانات سود و زيان خويش را تشخيص نمى‌دهند، به اين جهت، گاهى به سوى پرتگاه‌هاى خطرناك مى‌روند و گاهى به آب و آتش مى‌زنند و كارهايى از اين قبيل انجام مى‌دهند؛ زيرا سود و زيان خويش را درك نمى‌كنند؛ كفّار و مشركين نيز چنين اند؛ آنها نمى‌فهمند كه عبادت بت‌ها و پيروى از هوى‌ و هوس براى آنها فايده‌اى ندارد، و عزّت و سعادت و رستگارى در سايه توحيد است؛ مشركان اين امور را نمى‌فهمند. به همين لحاظ مشركان و كفّار در امور پنجگانه گذشته به حيوانات تشبيه شده‌اند.

«بَلْ هُمْ اضَلُّ سَبِيِلًا»- كفّار و مشركان نه تنها همانند حيوانات فهم و شعور ندارند و احساس مسؤوليّت نمى‌كنند و بنده هوى‌ و هوسند و تابع منطق نيستند و سود و زيان خود را نمى‌فهمند؛ بلكه از حيوانات گمراه‌تر و بدترند؛ زيرا حيوانات از جهات مختلف نسبت به كفّار و مشركين برترى دارند:

١- اگر حيوان در مرحله حيوانيّت مى‌ماند وترقّى نمى‌كند، به دليل آن است كه‌