براى شناخت انسان‌هاى دو چهره و مبارزه با آنها، آشنايى با صفات و ويژگى‌هاى آنان لازم است. بدين منظور قرآن مجيد در آيات مختلف به معرّفى اين دشمنان خطرناك و بيان خصوصيّات و صفات آنان پرداخته است. در سوره منافقين، ده ويژگى ممتاز آنان بيان شده است‌ [١] كه سه ويژگى آن در آيه مثل آمده است. در اينجا به بحث و بررسى همين سه صفت اكتفاء مى‌كنيم، اميد است كه از روى اين آثار و نشانه‌ها، چهره واقعى منافقان را بشناسيم؛ همانگونه كه يك طبيب آگاه از روى علائم و نشانه‌هاى ظاهرى به وجود بيمارى‌هاى مزمن و خطرناك پى مى‌برد.

شرح و تفسير

١- «وَ اذ رَأَيْتَهُمْ تُعْجِبُكَ اجْسامُهُمْ»- اوّلين ويژگى منافقان- كه در اين آيه مطرح شده است- اين است كه آنها ظاهرى جذّاب و فريبنده دارند. منافقان چون ضعف درونى دارند و شخصيّت ثابتى ندارند، به ظاهرشان رسيدگى زيادى مى‌كنند؛ ظاهرى‌

[١] در سوره منافقون ده ويژگى آنان بيان شده كه سه ويژگى آن در آيه مثل آمده است. نشانه‌هاى دهگانه منافقين كه در اين سوره مطرح شده به شرح زير است: ١- دروغگوئى صريح و آشكار (واللَّه يشهد انّ المنافقين لكاذبون) ٢- استفاده از سوگندهاى دروغين براى گمراه ساختن مردم (اتّخذوا ايمانهم جنّة) ٣- عدم درك واقعيّات بر اثر رها كردن آئين حق بعد از شناخت آن (لايفقهون) ٤- داشتن ظاهرى آراسته و زبانى چرب، عليرغم تهى بودن درون و باطن (و اذا رايتهم تعجبك اجسامهم) ٥- بيهودگى در جامعه و عدم انعطاف در مقابل حق همچون يك قطعه چوب خشك (كانّهم خشب مسنّدة) ٦- بدگمانى و ترس و وحشت از حادثه و هر چيز به خاطر خائن بودن (يحسبون كلّ صيحة عليهم) ٧- حق را به باد سخرّيه و استهزاء گرفتن (لوّا رؤوسهم) ٨- فسق و گناه (انّ اللَّه لايهدى القوم الفاسقين) ٩- خود را مالك همه چيز دانستن و ديگران را محتاج به خود پنداشتن (هم الّذين يقولون لاتَنفقوا على من عندرسول اللَّه حتّى ينفضّوا) ١٠- خود را عزيز و ديگران را ذليل تصوّر كردن (ليخرجنّ الاعزّ منها الاذلّ). (تفسير نمونه، جلد ٢٤، صفحه ١٦٤.)