مثالهاى زيباى قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٨ - ٢ ممنوعيّت جدال

چنين پاسخ مى‌دهد؛ ولى امام رضا عليه السلام در پاسخ شخص ديگرى كه همين سؤال را مى‌پرسد، مى‌فرمايند: «آرى، خداوند اين كار را كرده است؛ با چشمت به جهان بنگر، جهان درون جشم تو جاى مى‌گيرد، بدون اين كه جهان كوچك شود! [١]» يعنى چون اين فرد قدرت درك و فهم نفر قبل را نداشت؛ امام به شكل ديگرى پاسخش را داد.

نتيجه اين كه با هر مخاطبى بايد به اندازه توان و فهم و دركش صحبت كنيم‌ [٢] و اين نه تنها عيب و نقصى محسوب نمى‌شود و حمل بر كم سوادى يا بى‌سوادى نمى‌گردد بلكه هنر بزرگى است و در واقع نشانگر قدرتِ بيان گوينده مى‌باشد؛ به همين جهت، بايد مبلغّين و گويندگان ما به زبان تمام مخاطبين آشنا باشند تا بتوانند در دل همه آنها نفوذ كرده و بر قلب همه تأثير گذار باشند و گرنه موفّقيتّى نخواهند داشت.

٢ ممنوعيّت جدال‌

جدال و مراءِ ناحق در اسلام حرام و از گناهان كبيره است. به همين جهت مناظره‌هايى مطلوب اسلام است كه قصد دو طرف روشن شدن حق و حقيقت باشد و هر دو، در جستجوى حق باشند؛ امّا اگر نيّت هر كدام فقط غلبه بر ديگرى باشد، در اين صورت جدال حرام مى‌باشد. در مناظرات‌اسلامى، هر يك از طرفين بايد شجاعت پذيرش حق را داشته باشند.

در باره «جدال و مراء» به يك آيه و دو روايت توجّه كنيد:

١- در آيه شريفه ٣ سوره حج مى‌خوانيم:

وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يُجادِلُ فِى اللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَ يَتَّبِعُ كُلَّ شَيْطانٍ مَريدٍ

گروهى از مردم، بدون هيچ علم و دانشى، به مجادله در باره خدا بر مى‌خيزند و از هر شيطان سركشى پيروى مى‌كنند.

[١] همان مدرك.

[٢] شرح بيشتر را در پيام قرآن، جلد ٤، صفحه ١٨٣ به بعد مطالعه كنيد.