مثالهاى زيباى قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٧ - ١ تنوّع مثالهاى قرآن

نوشتن آن مركّب شود، كفايت نمى‌كند و جوابگو نيست.

هنگامى كه به سخنان زيبا و پرمحتواى ائمّه معصومين عليهم السلام مراجعه كنيم، خواهيم ديد كه آنان نيز با مخاطبان مختلف، به عبارت‌هاى گوناگون و متفاوتى سخن گفته‌اند؛ مثلًا در پاسخ به سؤالاتى كه در مورد قدرت خداوند مطرح مى‌شد به هر فردى به تناسب شناخت و معرفت و ظرفيّت و نيروى ادراكشان جواب‌هاى متفاوتى مى‌دادند. به نمونه‌هايى از اين گونه پرسش و پاسخ‌ها توجّه كنيد:

سؤال: آيا خداوند قدرت دارد تمام جهان هستى را داخل يك تخم مرغ جاى دهد، به گونه‌اى كه نه تخم مرغ ذرّه‌اى بزرگ شود، و نه جهان هستى ذرّه‌اى كوچك شود؟

پاسخ: پاسخ امام على عليه السلام چنين است:

«انِّ اللَّهَ تَبارَكَ وَتَعالى لا يُنْسَبُ الى الْعَجْزِ وَالَّذِى سَأَلْتَنى‌ لا يَكُون‌ [١]؛

خداوند قادر، هرگز توصيف به عجز نمى‌شود؛ ولى انجام آنچه را كه تو سؤال مى‌كنى (ذاتاً) غير ممكن است.»

اگر اين سؤال شكافته شود، اساساً سؤال غلطى است؛ به تعبير ديگر، صورت مسأله اشتباه است؛ زيرا مفهوم اين سؤال اين است كه با فرض تحقّق اين امر، بايد جهان هستى ضمن بزرگ بودن، كوچك هم باشد؛ مثل اين كه گفته شود موجودى در عين اين كه ده متر است در همان لحظه ٢٠ متر باشد، اين، تناقض و محال است و صورت مسأله غلط است. اگر شما از دانش‌آموزى بخواهيد كه ٢٠ عدد گردو را بين ٣٠ نفر تقسيم كند به صورتى كه به هر يك از آنان يك گردوى كامل و درست برسد و او اين كار را نتواند انجام دهد در اين حال، آيا اشكال از دانش‌آموز است يا از تقاضاى غير ممكن شما؟ قطعاً اين امر نشانگر عدم توانايى دانش‌آموز در انجام اين كار نيست، بلكه صورت سؤال و تقاضاى شما غلط است.

خلاصه اين كه چون امام مى‌دانست كه سؤال كننده از هوش و استعداد بالايى برخوردار است و با مسائلى چون «تناقض» و «محال» و مانند آن‌ها آشنايى دارد

[١] بحار الانوار، جلد ٤، صفحه ١٤٣، حديث ١٠ (به نقل از پيام قرآن، جلد ٤، صفحه ١٨٥).