فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ١٩٧ - ٥ خدا برتر از رؤيت است

داشته است، در حالى كه از نظر اشاعره، فاعل واقعى افعال انسان خود خداست و انسان مظهر و مكان تجلى افعال الهى است، و به عبارت ديگر هرگاه بشر اراده كند، بى آن كه اراده او در فعل وى مؤثر باشد از عالم والا، قدرت الهى سبقت مى گيرد، و فعل را مى آفريند.

از آنجا كه اين نظريه، جدا از جبر نيست، ابوالحسن اشعرى، براى دورى از آن، كلمه اى را افزوده است كه پيچيدگى مسأله را دو برابر كرده است، و آن اين كه مى گويد: خدا خالق و آفريننده افعال انسان است و خود انسان «كاسب» است. در حالى كه معنى «كسب» در افعال بشر، روشن نيست، كسبى كه مقابل خلقت و آفرينندگى قرار گيرد، و لذا كسب اشعرى را يكى از سه معمّاى ناگشوده جهان شمرده اند كه بشر تاكنون به حل آن موفق نشده است.

٤. قدرت گاهى جلوتر و گاهى همراه فعل است

استطاعت و توانايى انسان بر انجام كار، گاهى همراه با فعل و گاهى جلوتر از آن است، اگر مقصود از قدرت و توانايى، علّت تامّه باشد، مسلّماً با انجام فعل، همراه است، و اگر مقصود، علّت ناقصه باشد، و آن كشش انسان به فعل و علاقه او به انجام آن است، چنين چيزى مقدم بر انجام كار است، در حالى كه اشاعره مطلقاً به همراهى قدرت با فعل قائل هستند.

٥. خدا برتر از رؤيت است

اماميه معتقد است كه ذات اقدس الهى بالاتر و برتر از آن است كه در افق رؤيت انسان، چه در دنيا و چه در آخرت قرار گيرد، و اين مسأله را با براهين