فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٤٤٢ - امام هادى(عليه السلام)

٦. معتز

و به وسيله معتز مسموم گرديد و در خانه خود به خاك سپرده شد.

بايد اعتراف كنيم كه براثر بحران هاى تاريخى و حوادث شوم و مداخله جنايتكاران درتاريخ اسلام وكمبود مدارك واسناد تاريخى، زندگانى سياسى بسيارى از پيشوايان ما دربستر تاريخ مبهم مانده و چهره هاى آنان ناشناخته مى باشد. دراين ميان زندگانى سياسى «عسكريين» يعنى امام دهم و امام يازدهم، بيش از ديگر پيشوايان مبهم وناشناخته است. ازمدارك موجود به دست مى آيد كه اين دوشخصيت درشهر سامرا (كه براى خلفاى عباسى حكم يك پادگان نظامى را داشت) به سر مى بردند واز هرجهت تحت مراقبت بودند.

با وجود كمى مدارك مستند تاريخى، دقت كافى درتواريخ موجود مى تواند تا حدودى ابهام را برطرف كند ومارا با حقايقى آشنا سازد.

در دوران خلافت معتصم عباسى، وجود «بردگان»، «ترك ها»،«بربرها» و «قبطى ها» براى مردم بغداد، بيش از حد مايه مزاحمت بودند، تا آنجا كه وى ناچار شد ارتش را به نقطه ديگرى منتقل كند. از اين جهت شهر «سامرا» را بنا كرد وآنجا را به عنوان مقر خلافت برگزيد وارتش رانيز به همين نقطه انتقال داد[١]. با انتقال خلافت وارتش از بغداد به سامرا، مردم بغداد نفسى راحت كشيدند، اماخلفا خود درچنگال اطرافيان خويش قرار گرفتند. آنان چنان بر دستگاه خلافت چيره شدند كه از خليفه فرمان نمى بردند. آنان حتى گاهى آن چنان قدرتى داشتند كه مى توانستند خليفه را عزل وديگرى را به جاى وى نصب كنند، واگر هم مصلحت مى ديدند، وى را مى كشتند.