فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٢٣٠ - آيه نخست

اللهِ وَلَهُمْ عَذابٌ عَظِيمٌ).[١]

«كسانى كه بعد از ايمان، كافر شوند، (به جز آنها كه تحت فشار واقع شده اند، در حالى كه قلبشان آرام و با ايمان است)، و سينه خود را براى پذيرش كفر گشوده اند، خشم خدا بر آنها و عذاب عظيمى در انتظارشان است».

آغاز آيه، از افرادى گزارش مى دهد كه پس از ايمان راه كفر را پيش گرفته اند و در ذيل آيه خشم الهى را به آنان وعده مى دهد و اين كه عذابى بزرگ در انتظارشان است، ولى در اثناء آيه، گروهى را استثنا مى كند و مى گويد: (إلاّ مَنْ أُكْرِه وقَلبُه مطمئنٌ بالإيمانِ);«مگر آنان كه زير فشار قرار گرفته اند، در حالى كه قلب آنان مالامال از ايمان است»، البته اين استثناء، استثناى متصل نيست، بلكه منقطع است، زيرا اين گروه كفر نمىورزند، بلكه سخن كفر را بر زبان جارى مى كنند، در حالى كه قلبى مالامال از ايمان دارند و مسلّماً استثناء مربوط به افرادى است كه روى فشار، تظاهر به كفر مى كنند تا از فشار برهند.

اتفاقاً شأن نزول آيه، اين حقيقت را روشن مى سازد، زيرا گروهى از مشركان، سه نفر را دستگير كردند: عمار، پدر او ياسر ومادرش سميه آن دو نفر حاضر نشدند حتى تظاهر به كفر كنند و لذا كشته شدند، امّا عمّار به خواسته آنان پاسخ گفت. او را رها كردند. نرمش عمار در ميان ياران رسول خدا پخش شد و آن را نوعى نقطه ضعف براى او شمردند. وقتى خبر به رسول خدا(صلى الله عليه وآله)رسيد، فرمود: چنين نيست، وجود عمار از سر تا قدم مالامال از ايمان و ايمان با گوشت و خون او آميخته شده است، در حالى كه عمار اشك مى ريخت و رسول خدا