فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٣١٠ - نقطه اختلاف ميان دو گروه

او را ديده اند) هستند. در ميان آنان، عادل و غير عادل و مؤمن و منافق وجود داشته و هرگز همگى لباس عدالت بر تن نكرده اند.

اصولاً چگونه مى شود ملّتى كه قبل از بعثت رسول خدا(صلى الله عليه وآله)در شرك و نفاق و گناه و فساد غوطهور بود، با گفتن دو كلمه «لااله الاّ الله محمد رسول الله»، آنچنان متحول گردد كه تا آخر عمر گناهى از آنان سر نزند و پيوسته همگى به زينت عدالت آراسته باشند و نبايد درباره آنان به تحقيق بپردازيم؟

مسلّماً علم جامعه شناسى و تجارب انسان ها مى گويد از آنجا كه تأثيرگذارى پيامبر از طريق اعجاز نبوده، بلكه از راه هاى عادى كه همان، ارائه طريق و امر به معروف و نهى از منكر است وارد شده، او مى تواند جمع كثيرى را هدايت نمايد كه تا پايان عمر عادل و درستكار بمانند ولى در عين حال، نمى تواند چنين رهبرى كه بر اصول عدل استوار است، اين ملّت فرو رفته در گناه را يك باره به ملّتى عادل و پاكدامن، درستكار و درست گفتار تا لحظه مرگ تبديل كند. از اينجاست كه دو ديدگاه، رو در روى يكديگر قرار مى گيرد:

١. آنان كه مى گويند: ياران رسول خدا(صلى الله عليه وآله)كه در حدود صد هزار نفرند و حدوداً پانزده هزار و اندى از آنها در كتابهاى رجال شناخته شده همه عادل و دادگر و دادگسترند. هيچ نبايد احتمال گناه در حق آنها بدهيم.

٢. گروه ديگر كه مى گويد: در عين احترام به كسانى كه رسول خدا(صلى الله عليه وآله)را درك كرده اند، نمى توان، اين حضور را دليل عدالت آنان در طول زندگى دانست، بلكه بايد آنان را به دو قسمت تقسيم كرد: عادل و غير عادل(فاسق و غير فاسق و...).