فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ١١٩ - ٥ تشيع زاييده جنگ صفين

البته اين سخن به اين معنى نيست كه امام فقط رهبر روحى و دينى محض است و با امور دنيوى مردم سر و كارى ندارد، بلكه امام، علاوه بر مقامات معنوى، وظايف رهبرى دنيوى را نيز برعهده دارد. او مجرى احكام، تأمين كننده امنيّت، داور شرعى در مرافعات، و فرمانده كل قوا براى جهاد در راه خداست و... .

از اين جهت مى گويند: «الخلافة رئاسة عامّة فى شؤون الدنيا والدين نيابة عن النبىّ(صلى الله عليه وآله)» در حالى كه خلافت نزد اهل سنّت، يك رهبرى دنيوى است كه امور دنيوى امت را تنظيم مى كند. ماوردى مى گويد: مسئوليت امام عبارت است از رهبرى سپاه، مرزبانى از سرزمين اسلامى و جلوگيرى از ستم، و ستاندن حق مظلوم از ظالم و تقسيم غنايم و رهبرى در حج.[١]

از آنجا كه خلافت، در اين مكتب، در حكم يك رهبرى سياسى است كه بتواند امور دنيوى مردم را تنظيم كند، ديگر عصمت و آگاهى از اصول و فروع، در آن شرط نيست، بلكه كافى است كه كشور را اداره كند و اگر هم مرتكب گناهى شد، از مقام خود، معزول نمى شود.[٢]

اين دو نوع انديشه كه يكى خلافت را امرى آسمانى و الهى دانسته و در خليفه عصمت و قداست و اطلاع و آگاهى گسترده از اصول و فروع، شرط مى داند، و ديگرى مقام خلافت را در حد يك رئيس جمهور و نخست وزير پايين مى آورد كه فقط به قدرت فكرى ومديريتى او اكتفا كرده و از معنويت، فقط اسلام را شرط مى داند، اين دو ديدگاه در نتيجه دو مكتب را پديد آورده كه يكى تشيع و ديگرى تسنّن است. بنا بر مكتب نخست، تعيين امام، از طريق وحى