فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٢٩٥ - ٧ مسح بر پاها در وضو

بگويد كه مايه اشتباه شود، بالأخص كه آيه مربوط به عموم مردم است كه كمتر مى انديشند.

فقيهان اماميه مى گويند: هر دو قرائت دليل بر مسح پاهاست. در قرائت كسر «وأرجلكم» عطف بر ظاهر «رؤوسكم» است و عامل در هر دو، فعل «وامسحوا» است.يعنى سرها و پاها را مسح كنيد و حقيقت مسح اين است كه انسان، با دست بر چيزى بكشد، و چون در اين جا مسح، بعد از شستن دستهاست، بايد با همان دست تر بر سر و پاها دست بكشد. بنابر قرائت نصب (فتحه) باز عطف بر محلّ «برؤوسكم» است، زيرا محل آن منصوب است به خاطر اين كه مفعول فعل «امسحوا» است، هر چند به ظاهر مجرور است. وعطف بر محل در زبان عربى شايع است. نمونه اى از آن، اين آيه است كه:

(وَأذانٌ مِنَ اللهِ وَرَسُولِهِ إلَى النّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ الأَكْبَرِ أَنَّ اللهَ بَرىءٌ مِنَ الْمُشْرِكينَ وَرَسُولُهُ...).[١]

«اعلانى است از خدا و رسول او به مردم در روز حج اكبر كه خدا و پيامبرش از مشركان بيزارند...».

شاهد در واژه «و رسولُه» است كه عطف بر «الله» است و لفظ «الله» به ظاهر منصوب است، امّا از نظر محل چون مبتدا است مرفوع مى باشد هر چند به ظاهر به خاطر «انّ» منصوب است.

تا اين جا روشن شد كه آيه در هر دو قرائت، ظاهر در مسح است، امّا قائلان به شستن، در اِعراب «وأرجلكم» بنابر هر دو قرائت دچار سردرگمى