فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٦٠٦ - مراكز علمى شيعه در شام

همّت آنان است كه جامع ازهر تا به امروز مى درخشد، و روز به روز بر اعتبار آن افزوده مى شود و اين دانشگاه از بدو تأسيس خود تا دو قرن، شيعه بوده و بعداً بر اثر سلطه صلاح الدين از آن حالت به درآمد و اگركسى بخواهد از خدمات علمى آنان آگاه شود، بايد تاريخ فاطميان را بخواند. اينك ما مختصرى از آن را يادآور مى شويم:

مؤلف كتاب مختصر تاريخ العرب مى نويسد: دولت فاطمى پيوسته از پيشرفت علمى حمايت مى كرد. دانشمندان را گرامى مى داشت. در دولت فاطميان، دانشكده ها و كتابخانه هاى عمومى و دارالحكمه برپا گشت و بسيارى از كتابها در علوم و فنون و آلات و ادوات نجومى به آنجا انتقال يافت. دولت براى آنهااساتيدى را معين كرد و تحصيل در آنجا رايگان بود و همه لوازم تحصيلى را به رايگان در اختيار دانشجويان مى نهادند.

خلفاى فاطمى مجالس مناظره را در بسيارى از علوم به سان رياضيات و منطق و فقه و طب برپا مى كردند. و اساتيد اين مدارس با لباس خاصى به حضور خليفه مى رسيدند. تاريخ مى گويد: خليفه در هر سال مبلغ ٤٣ميليون درهم براى اين دانشكده ها صرف مى كرد وحتى اساتيدى را از قارّه آسيا و اسپانيا دعوت مى كرد تا در دارالحكمه سخنرانى كنند و از اين طريق بر رونق آن افزوده مى شد.

مراكز علمى شيعه در شام

شام پيوسته در دوران امويان، زير نفوذ آنان قرار داشت، آنگاه كه با روى كار آمدن عباسيان، رژيم آنان سرنگون شد ودولت آل بويه در عراق و دولت حمدانى در موصل وحلب روى كار آمد، در اين دوره شيعه توانست مراكز علمى