فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٤٤٤ - ويژگىهاى اين دوره از خلافت

كه بر دستگاه خلافت حكومت مى كرد، به شب نشينى وخوش گذرانى ومى گسارى مى پرداختند ودربار خلافت، غرق در فساد وگناه بود، وصفحات تاريخ اخبار شب نشينيهاى آنان را ضبط نموده است.كار وقاحت به جايى رسيده بود كه خليفه وقت، متوكل، امام هادى(عليه السلام) را به مجلس بزم دعوت كرد واز او درخواست كرد كه او نيز شراب بنوشد، و امام با خواندن اشعارى عبرت انگيز مجلس بزم آنان را به مجلس گريه وزارى تبديل كرد و مجلس را ترك گفت.

٣. گسترش نهضت هاى علوى: دراين مقطع از تاريخ، كوشش دولت عباسى بر اين بود كه با ايجاد نفرت نسبت به علويين، آنها را تار ومار سازد، و هر موقع كوچك ترين حركتى از نهضت علوى ها مشاهده مى شد، برنامه سركوبى آغاز مى گشت. علت شدت عمل اين بود كه دستگاه خلافت، خويشتن را متزلزل وناپايدار مى ديد و از اين نوع نهضت ها سخت بيمناك بود.

شيوه نهضت گران در اين مقطع اين بود كه از كسى به عنوان رهبر نهضت نامى نبرند ومردم را به«رضاى آل محمّد» دعوت كنند، زيرا سران نهضت مى ديدند كه امامان معصوم آنان، در قلب پادگان نظامى «سامرا» تحت مراقبت ومواظبت مى باشند ودعوت به شخص معين، مايه قطع حيات او مى گردد.

تاريخ دراين مقطع از نهضتهايى نام برده است كه اساس دعوت همگان را «رضاى آل محمد» تشكيل مى داد. برخى از اين نهضتها عبارتند از:

الف. نهضت محمّد بن قاسم علوى: وى درزمان معتصم در طالقان قيام كرد و سرانجام درسال ٢١٩ به وسيله عبداللّه طاهر دستگير وبه نزد معتصم روانه گرديد.