و در تعلیقه گوید: هو ساریةُ بن زنیم بن عبدالله. و کان مِن قصَّتِه أنّ عُمَرَ رضی الله عنه أمَّره علی جیشٍ، و سیَّره الی فارس سنة ثلاث و عشرین، فوقع فی خاطِرِ سیّدنا عُمَرَ و هو یخطب یوم الجمعة أنَّ الجیشَ المذکورَ لاقی العُدَوَّ و هم فی بطن وادٍ، و قد همّوا بالهَزیمةِ، و بالقُربِ منهم جَبَلٌ.

فقال فی أثناء خُطبتِه: یا ساریة! الجَبَلَ الجَبَلَ! و رَفَعَ صوتَه، فألقاه اللهُ فی سَمعِ ساریة، فانحَازَ بالناس إلی الجبل، و قاتلوا العدوَّ من جانبٍ واحدٍ، ففتح اللهُ علیهم (کذا فی هامش تفسیر القرطبی).

و از صفحه ٥٢ تا صفحه ٦٥ دربارۀ علم أئمّه شیعه به غیب و اثبات آن و نقض و ایرادهای واردۀ بر آن و دفع آن نقوض و ایرادها بحث مفصّلی نموده است؛ و از شاطبی در کتاب الموافقات فی أُصول الأحکام، جلد ٢، صفحه ١٨٤، مطالب ارزنده و نفیس به عنوان شاهد آورده است.[١]

تواریخ قطعی عامّه برآنند که: عُمَر خانه أمیرالمؤمنین علیهالسّلام را تهدید به آتش زدن نمود

[المراجعات، صفحه ٢٣٦]:

أمّا أصحابُه: کحباب بن المنذر و غیرِه من الأنصار فإنّما خَضَعوا عنوةً و استسلموا للقوّة، فهل یکون العملُ بمقتضیاتِ الخوف من السَّیف أو التحریقِ بالنّار[٢]

[١]ـ جنگ ١٦، ص ٦.

[٢]ـ تهدیدُهم علیًّا بالتّحریق ثابتٌ بالتّواتر القطعیّ، و حسبُک ما ذکره الإمامُ ابنُ قتیبة فی أوائل کتاب الإمامة و السّیاسة؛ و الإمامُ الطّبری فی موضعَین من أحداث السّنة الحادیة عشرة من تاریخه المشهور؛ و ابن عبدربّه المالکی فی حدیث السقیفة من الجزء الثانی من العقد الفرید ـ و أبوبکر * * أحمد بن عبدالعزیز الجوهریّ فی کتاب السّقیفة کما فی ص ١٣٤، من المجلّد الأوّل من شرح النّهج للحمیدی الحدیدیّ و المسعودیّ فی مروج الذّهب نقلًا عن عروة بن الزّبیر فی مقام الاعتذار عن أخیه عبدالله، إذ همَّ بتحریق بیوتِ بنی هاشم حین تخلّفوا عن بیعتِه، و الشّهرستانیّ نقلًا عن النّظام عند ذکر الفِرقة النّظامیّة من کتاب الملل و النّحل. و أفرَدَ أبو مخنف لأخبار السّقیفة کتابًا فیه تفصیلُ ما أجمَلناه. و ناهِیک فی شهرة ذلک و تواترِه قولُ شاعر النّیل الحافظ إبراهیم فی قصیدته العُمَرِیّة السّائرة الطّائرة:

و قولـة لعلـیٍّ قالهــا عمـرُ		أکرِمْ بسامعها أعظِمْ بمُلقیها
حرَّقـتُ دارَک لا أُبقِی علیـک بهــا		إن لم تُبایع و بنتُ المصطفی فیها
ما کان غیرُ أبی حفصٍ بقائلها		أمـامَ فارِس عدنانٍ و حامیها