مطلع انوار

آیاتی در لزوم تبعیّت از اسلام و هدایت خداوند

آیات و روایاتی در ترغیب انسان به لقاء الله و توجّه به آخرت

آیاتی پیرامون خلقت انسان و مقام خلیفة اللهی او

آیاتی که به خداوند جلّ و علا نسبت مکر و کید و خدعه و استهزاء داده شده است

آیاتی پیرامون اینکه هر مطلبی غیر از خداوند ضایع و نابود است

لقاء الله و ابتغاء وجهه تعالی

آیات دالّه بر حصر حیات و علم و قدرت و عزّت در خدا

روایتی از أمیرالمؤمنین علیه السّلام در فضیلت قرائت آیة الکرسی

آیات دالّه بر اینکه سعادت انسان رهین عقل یا تبعیّت از عاقل است

کتمان اسرار الهی توسط أمیرالمؤمنین علیه السّلام مگر برای افراد فهیم به کتاب الله

آیاتی در ردّ ملحدین و مشرکین

أنّ اللهَ أجلُّ و أعلَی و أَعظمُ من أن یُبْلَغَ کُنْهُ صِفتِهِ

خطبههائی راجع به توحید

حدیث ذعلب هل رَأیتَ رَبَّک؟

یا داودُ! أبلِغْ أهلَ أرضِی أنّی حَبیبٌ لمَن أحَبَّنی

فَطوبی لمَن خَلَقتُه للخَیرِ و أجرَیتُ الخَیرَ علی یَدَیه

إنّ لِله تَعالی شَرابًا لأولیائِه إذا شَرِبوا سَکِروا

فرازی از دعای عرفه

لا یَزالُ العَبدُ یَتَقرَّبُ إلیَّ بالنَّوافل حتّی أُحِبُّه

تُریدُ و أُریدُ، و إنّما یکون ما أُریدُ

اجر و پاداش گوینده سُبحانَ الله، لا إلهَ إلاّ اللهُ، الحَمدُ لله

و کلّ ما مَیَّزتُموهُ بأوهامِکم فی أدقِّ مَعانِیه مخلوقٌ مصنوعٌ مثلُکم

راجع به آنکه خداوند خالق اعمال است

إنّ الله خَلَقَ العقلَ من نورٍ مخزونٍ مکنونٍ فی سابقِ علمِه الّذی لم یطّلع علیه نبیٌّ مرسَلٌ و لا مَلَکٌ مقرّب

قال أمیرالمؤمنین علیه السّلام إنّ المؤمنَ أخذَ دینَه عن ربِّه

تفسیر معنای اللَّطیف از امام رضا علیهالسّلام

حدیث شریف ما نَظَرتُ إلی شیءٍ إلّا ورأیتُ اللهَ قبلَه و بعدَه و معه

روایت امام صادق علیه السّلام درباره تعداد حَمَله عرش

دربارۀ صفات خدا و تفسیر اولی الألباب و علوم ائمّه علیهم السّلام

احادیث منتخبه از حضرات معصومین علیهم السّلام در معرفة الله

حدیث وارد از حضرت أمیرالمؤمنین درباره حقیقت

راجع به روایت کلمة لا إله إلاّ الله

روایاتی توحیدی مناسب إلهیّات بالمعنی الأخصّ

در نمازی که در آن حقیقة الوجود به خداوند اطلاق شده است (ت)

کلام أمیرالمؤمنین علیه السّلام دربارۀ ذات أقدس پروردگار

قال الصّادق علیه السّلام العُبُودیّةُ جَوهَرةٌ کُنهُها الرّبوبیّةُ

حدیث اعرفوا منازل شیعتنا بقدر ما یُحسنون من روایاتهم عنّا

اشعاری حکمی و عرفانی از بزرگان عرفاء

مزیّت انبیاء بر سایرین در جلوات حقّ است

بحثی پیرامون جبر و تفویض از کتاب طهارة

إنَّه تعالی لیس بجسمٍ

حنابله قائل به جسمیّت الله میباشند

حنابله و ابن تیمیّة قائل به فَوقیّت خدا در جهت هستند

نقل الخلاف فی مسائل العدل

إمامیّه و معتزله میگویند قُبح و ظُلم استناد به بندگان دارد

اشاعره میگویند جمیع أفعال از حَسَن و قبیح به خدا نسبت دارد

أشاعره میگویند خداوند تکلیفِ به محال میکند، بلکه جمیع تکالیف او به محال میباشد

نزاهةُ النّبیّ صلّی الله علیه و آله و سلّم عن دَناءَةِ الآباء و عَهْرِ الأُمّهات

اشاعره میگویند جایز است پیغمبران اولاد زنا باشند و خودشان اهل هرگونه فسق و فجور

معتزله نیز چون صدور گناه را از پیغمبران جایز میدانند، باید ملتزم به جواز فساد آباء أنبیا گردند

تعریف عشق به خداوند

فصل اوّل آیاتی در باب معاد

آیاتی که دلالت دارد بر آنکه انسان عین اعمال خود را در روز قیامت ملاحظه و مشاهده میکند

آیاتی که موت و جان گرفتن را به خداوند و ملک الموت و ملائکه نسبت داده است

آیات و روایات دالّه بر اینکه اعمال زشت انسان عین آتش است

آیات دالّه بر آنکه خداوند سبحانه نعمتی را بر مردم تغییر نمیدهد مگر آنکه خود مردم تغییر دهند

آیات دالّه بر آنکه در روز قیامت مشرکین انکار شرک خود را در دنیا میکنند

تردّد پروردگار در قبض روح مؤمن

حدیثی در بازگشت هر چیز به هم سنخ خود

لِیَمیزَ اللهُ الخَبیثَ مِنَ الطَّیِّبِ

آیات و روایاتی راجع به موت

روایتی از امام صادق علیهالسّلام در کیفیّت قبض روح

شعر معروف یا حار همدان من یمت یرنی من مؤمن أو منافق قبلا

راجع به عمل خیر و عکس العمل آن

مواقف القیامة و زمان المکث فیها

نهی پیغمبر اکرم از استحمام و استشفاء به چشمههای آب گرم

نهی امام صادق علیه السّلام از پوشیدن لباس اهل نار

عدم خوف مؤمن از مرگ، و حضور ائمّه علیهم السّلام وقت احتضار

کیفیّت وصیّت

حدیث إنَّ اللهَ تعالی عَلِمَ أنَّه یکون فی آخِرِ الزَّمانِ أقوامٌ مُتَعَمِّقون

حدیث سَیأتی علَی النّاسِ زَمانٌ یُستَحَلُّ السُّحتُ

حدیث لیأتینّ علی الناس زمانٌ لا یسلم لذی دینٍ دینُه

حدیث امام صادق علیهالسّلام به مفضّل راجع بعدم سکونت در شهر طهران

مردم آخرالزّمان یرکعون للرّغیف و یسجدون للدّراهم، حَیَاریَ سُکَاری، لامسلمین و لا نصاری

راجع به فَدَک

مسیحیانی که در دوران تاریخ درباره أمیرالمؤمنین علیه السّلام شعر گفتهاند

هر کس بغضِ علی را داشته باشد فرزند پدرش نیست

أحادیث رسول الله صلّی الله علیه و آله و سلّم در شأن شیعه علی بن أبیطالب علیه السّلام

مفاد حدیث ثقلین وجود امام تا روز قیامت است

روایات وارده از طریق عامّه بر آنکه مبغض علیّ اولاد زناست

أشعار شافعی و صاحب بن عُبّاد بر آنکه مُبغض علی در نطفهاش خلل است

بحث کلامی علاّمه امینی در هفت مورد با مخالفان با شیعه

طیّ الأرض برای کسانی که عامّه نقل کردهاند

حدیث ردّ الشّمس

سنّتهائی که بعد از رسول خدا گذاشته شده است

المحدّث فی الاسلام

دربارۀ علم غیب امام

نقل الجنائز إلی المشاهد

جنائزی که بعد از دفن منتقل شدهاند

سلام رسول الله بر مردگان به لفظ السّلام علیکم

زیارة المشاهد و التوسّل و التبرّک بها

مطالب وارده از عامّه در زیارت اهل قبور

ردِّ علماء مذاهب أربعه بر ابن تیمیّه در زیارت اهل قبور

گفتار علماء عامّه دربارۀ زیارت اهل قبور

نهی مروان حکم از گذاردن صورت بر روی قبر رسول الله

گفتار رسول الله دربارۀ بنیالعاص و بنیاُمیَّة

فتوای احمد حنبل راجع به بوسیدن ضریح رسول الله

کلام صاحب شفاء قاضی عیّاض راجع به زیارت قبر رسول الله

حدیث بریده إذا التَقَیتم فعلیٌّ علی النّاس

علی إمام البررة، أبوالأزهر نیشابوری از اعیان شیعه بوده است

من أراد أن ینظر إلی نوح فی عَزمِه، الخ را بیهقی و احمد روایت کردهاند

محیی الدّین عربی گوید إنّ عَلیًّا جامعُ أسرار الأنبیاء أجمعین

تأکیدهای رسول خدا در استحکام وصایت بر خلافت أمیرالمؤمنین علیهالسّلام

روایت أنس و پیسی او به واسطه انکار به دعای مولی الموالی

خطبه سیّدالشّهداء علیهالسّلام در زمین مِنَی و عید معزّالدوله دیلمی دربارۀ غدیر

بحث کلامی در خطبۀ غدیریّۀ رسول اکرم صلّی الله علیه و آله

تفسیر یکایک از عبارات خطبۀ غدیر و شاهد از آن

بحث در جملات و الفاظ خطبۀ غدیر که منظور رسول اکرم نمیتواند غیر از خلافت باشد

اعتراف شیخ سلیم بِشری بر دلالت حدیث غدیر بر خلافت

اسباب متنوّعهای که علماء را از ولایت و خلافت منصرف کرد (حدیث غدیر)

علّت اینکه أمیرالمؤمنین علیه السّلام که ابن عمّ بود ارث برد و عمّ ارث نبرد

إنّ علیًّا یَقضِی دَینی و یُنجِزُ عِداتی و خَیرُ مَن أترُکُ بَعدی

از خصائص علیّ علیهالسّلام تزویج سیّدۀ نساء العالمین با اوست

مات رسول الله و رأسه فی حِجْر عَلِیٍّ علیهالسّلام

إنّ علیًّا کان أقرَبُ العهدِ برسول الله

مراد از حدیث لا تجتمع أُمّتی علی الخطاء و لا تجتمع علی الضّلال

أمیرالمؤمنین علیه السّلام بعد از تسلّط خلافت غاصب، قدرت بر مخالفت نداشت

تنها سبب تبعیّت حضرت از آنها حفظ بیضۀ اسلام بود در وقت خطر حتمی

خطبههای حضرت در مظلومیّت و ربوده شدن حقّ او

اعلان و اعلام حضرت به مظلومیّت خود و غصب جائرانه دستگاه جائر

خطبۀ فاطمة الزّهراء سلام الله علیها در مسجد پس از رحلت رسولالله صلّی الله علیه و آله

قضایای تاریخی دالّه بر خلافت أمیرالمؤمنین علیهالسّلام

شیعه در زمان خود ائمّه علیهمالسّلام اهتمام کافی به ضبط اقوال آنان داشته است

غیر شیعه اهتمام به ضبط أقوال ائمّه خود نداشتند؛ أقوال آنها بعد از مرگشان مشهور شد

به طور یقین در قرن اوّل از عامّه کتابی تدوین نشد

اوّلین مؤلّف کتاب در اسلام أمیرالمؤمنین علیه السّلام بود

بعد از تدوین قرآن، مصحف أمیرالمؤمنین و کتاب سلمان و کتاب أبوذر و کتاب أبورافع بود

کتاب عبیدالله بن أبیرافع و کتاب ربیعة بن سمیع و کتاب عبدالله بن حرّ فارسی و کتاب أصبغ بن نباته

کتاب سلیم بن قیس هلالی در قرن اوّل؛ و کتب مدوّنۀ در قرن دوّم از اصول أربعمائة

کتابهای مدوّنه در قرن دوّم از کثرت و عظمت همانند کتاب أبان بن تغلب شگفتآور است

اصحاب تألیف شیعه أبوحمزه ثمالی، محمّد بن مسلم، زرارة، أبوبصیر، و برید بن معاویه عجلی

کلام شهرستانی در توصیف حضرت صادق علیه السّلام هو ذو علم غزیر فی الدّین، الخ

از فتاوای حضرت صادق علیه السّلام در عهد او چهارصد أصل که چهارصد مؤلّف داشت نوشته شد

هشام بن حکم از اعاظم مصنّفین شیعه بوده است و نسبت تجسیم خدا به او دادن، از دشمنی است

کلام شهرستانی در ابطال نسبت تجسیم به هشام و اعتراف به آنکه وی از اعاظم موحّدان است

کثرت مؤلّفات در زمان حضرت امام کاظم تا حضرت عسکری علیهمالسّلام

اسامی بسیاری از مؤلّفین که در این ازمنه تألیف کتاب نمودهاند

مذهب شیعه اثناعشریّه به تواتر قطعی در اصول و فروع مذهب آل رسولالله است

روایت مجعولۀ ما ترکناه فهو صَدَقَة

علی را به جرم صلابت در دین، و به علّت عشقشان به حکومت کنار زدند

شیعه بخصوصهم از جمیع مسلمین، اجتنابش از گناه بیشتر است

خطای بعض مذاهب را مثل خطابیّه و ناووسیّه، نباید به شیعه نسبت داد

شیعه به جز مرتدّین از صحابه، جمیع آنها را که اهل ایمانند محترم میشمارد

سنّیها فقط به جهت مخالفتِ مشابهت با شیعه، سنّت رسول الله را ترک مینمایند

نزاع بر سر خلافت و کنار گذاشتن أمیرالمؤمنین نتیجه خُلق توحّش بود

قُریش چون علی را شدید در عمل به حقّ، و عدم تساهلش را یافتند؛ به وسیله ابوبکر او را کنار زدند

برای نجات مسلمین باید علم از محدوده تقلید خارج شده؛ امّا نباید سیاست از دین جدا شود

دائرة المعارف انگلیسی برای أطفال خودشان حوادث تورات و انجیل را به زبان روز و علم بیان میکند

رأی احمد امین در لزوم أخذ تمدّن غرب، آنچه مفید است نه آنچه مضرّ

انتقاد احمد امین از جمود مسلمین در مظاهر حیات مادّی

قال حذیفة قال النبیّ صلّی الله علیه و آله فی أصحابه اثنا عشر منافقًا

تقیّه نزد شیعه، عین حکم عقل و فطرت به وجوب احتراز از خطر است

مصادیقی از عناد و تعصّب عامّه در برابر حقّ

درباره حدیث عشره مبشّره

الرّوایات الواردة فی الحَثِّ علی التّقیّة بمضامین عالیةٍ

1ـ ابوبکر

بیعةُ أبیبکرکانت فَلتَةً، مخالفة أمیرالمؤمنین و جمیع بنیهاشم

بیعت حضرت پس از رحلت حضرت صدّیقه بود ـ بحث عبّاس با ابوبکر

مساعدت أمیرالمؤمنین به ابوبکر برای حفظ کیان اسلام از روی ضرورت بوده است

روایات دالّه بر وجوب سمع و طاعت ولو لعبد حَبَشِیّ ولو لعبدٍ مجدع الأطراف

مصالح و مقتضیاتی که أمیرالمؤمنین علیه السّلام بر اساس آن با ابوبکر بیعت نمود

سعد بن عباده أبداً بیعت نکرد و در زمان خلیفه دوّم او را در شام ترور کردند

رسول خدا برای تصفیۀ جوّ مدینه ترتیب لشگر اسامه داد و عمر و ابوبکر و وجوه مهاجرین را در آن نهاد

روایات وارده در جیش اسامه و داستان أیاس بن معاویه و خلیفه مهدی (ت)

پس از رسول خدا عمر از ریاست اسامه نهی کرد، ابوبکر اسامه را فرستاد و پیروز شد

تنفیذ جیش اُسامه برای تثبیت ولایت أمیرالمؤمنین علیه السّلام بود

تخلّف متخلّفین از جیش برای درهم کوبیدن ولایت آن حضرت بود

امر رسول اکرم به قتل حرقوص بن زهیر و تخلّف ابوبکر و عمر

امر رسول اکرم به قتل اوّل قرن یطلع فی اُمّتی رأس الخوارج حرقوص و تخلّف ابوبکر و عمر

مالک بن نویره را به جرم تشیّع، و عدم إقرار به خلافت ابوبکر کشتند

آتش سوزی درب منزل صدیقه طاهره

عبارت عمر لا أتحمّلها حیًّا و میّتًا

ادّعای عامّه بر عمر در أثناء خطبه یا سَارِیَة! الجَبَل الجَبَل!

تواریخ قطعی عامّه برآنند که عُمَر خانه أمیرالمؤمنین علیهالسّلام را تهدید به آتش زدن نمود

مواردی که عمر و بعضی از مسلمین بر پیامبر ایراد گرفتهاند

مواردی که عمر صریحاً اعتراف به غصب حقّ حضرت کرده است

بدعتهائی را که عُمَر در شریعت رسول الله نهاد

اعتراض عمر به قسمت کردن رسول الله

صلاة تراویح از بدعتهای مُسَلَّمۀ عمر است

منع کردن عمر از آوردن دوات و قلم

مدارک واقعۀ قرطاس و قلم

راجع به قول عمر إن الرّجل لیهجر

قدغن شدن کتابت احادیث پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله و سلّم

اوّلین کسانی که اجتهاد در مقابل نصّ نمودند

بدعتهای عمر بعد از رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم

3ـ عثمان

در مرگ رقیّه، رسول الله أبوطلحه انصاری را به جای عثمان در قبر وارد کردند

با وجود جنایات بیشمار عثمان، بخاری در صحیح خود از او نقل روایت میکند

نماز تمام در سَفَر از بدعتهای عثمان است

احمد امین جنایات عثمان را یکایک میشمارد و از اتهام به شیعه عملاً توبه میکند

حقّ، کلام علی است استأثر عثمان فأسآءَ الأثرة و جزعتم فأسأتم الجزع

انتقال خلافت به عثمان و گفتار ابوسفیان به بنیأمیه تلقّفوها تلقُّفَ الکُرَة و اعتراض عمار و مقداد

کلام کفرآمیز ابوسفیان به عثمان

اختلاف مذاهب و عقائد قبل از قتل عثمان

4ـ عایشه

حقد عایشه بر ماریۀ قبطیّه و حضرت صدّیقۀ طاهره سلام الله علیها

مطالبی راجع به خروج عایشه

خطبه خواندن عایشه برای مردم بصره در دعوت به جنگ با أمیرالمؤمنینعلیه السّلام

شروع جنگ جَمَل و تشنه شدن حضرت و عسل طائفیّ به او دادن

کُندی محمّد بن حنفیّة، صاحب رایت، و گرفتن حضرت رایت را از او و خود حملهور شدن

اسیر شدن عایشه و مروان و آزاد کردن و فرستادن حضرت، عایشه را به مدینه با چهل زن

امر حضرت به عدم جواز اسارت اهل قبله و أن لا یجهزوا جریحًا و لاتقتلوا مُدبرًا

حدیث مجعول عایشه بر اینکه رسول خدا وصیّت نکرد

عایشه بر ضدّ أمیرالمؤمنین علیه السّلام اعمال غرض میکرده است

خدیجه و صفیّه بنت حُیَیّ از عایشه و حفصه بهتر بودهاند

فألقت عصاها و استقرّ بها النّوی

عایشه جنگ جمل اصغر و اکبر را برای درهم شکستن ولایت أمیرالمؤمنین برپا کرد

عایشه وصیّت رسول خدا را انکار میکند

عامّه حسن و قبح عقلی را انکار میکنند عایشه گرفتار احساسات نفس است

عایشه به ماریه نسبت زنا داد و دربارۀ عثمان و علیّ و فاطمه و حسنین دچار اغراض شخصی بود

بخاری تفسیر دو زن را در سورۀ تحریم، عایشه و حفصه بیان میکند

انکار حسن و قبح عقلی را ملاحده و زنادقه هم نمیکنند تا چه رسد به شرایع الهیّه

حدیث انکار عایشه وصیّت رسول خدا را با احادیث دیگر معارض است

احادیث مجعولۀ عایشه

ایرادهایی که خدا و رسول خدا بر عایشه دارند

احادیث مجعولۀ عایشه، جلالت و شرافت اُمّ سلمة

خطبه أمیرالمؤمنین علیه السّلام بعد از تحکیم حکمین و ترغیب مردم به جهاد

لعن أمیرالمؤمنین علیهالسّلام معاویه را در نماز صبح

ملاقات سعد بن وقّاص با معاویة و حدیث منزلة

رشوه معاویه به سمره برای جعل حدیث

یَمَن و قبیلۀ همدان شیعۀ خالص بودند

معاویه، بُسر بن أرطاة را به یمن فرستاد و فجایع وی در آنجا تاریخ را سیاه نموده است

الآن در یَمَن بر قبر دو طفل شهید عبیدالله بن عبّاس به دست بُسر، مسجد بنا نمودهاند

طلب نمودن عثمان ابوذر را از معاویه

مکتوب بودن اسماء علی و حسنین علیهم السّلام تحت قبّه مسجد أُموی

معاویه با مهارتی بینظیر، خلافت را تبدیل به امپراطوری و استبداد نمود

راجع به متوکّل و مجالس تغنّی او علیه اهلبیت

راجع به متوکّل و هدایای او به شعرایِ مخالفِ اهل بیت

اشعار ردّ اهل البَیْت در محضر متوکّل؛ خصائص رسول الله

أمیرالمؤمنین أوّل من آمَنَ و صَلَّی

أُعطِیتُ خمسًا لم یُعطَهُنَّ نبیٌّ قبلی

قطع متوکّل زبان شاعر اهلبیت ابن عمّار برقی

إنَّ بنیأُمَیّة یَنزُون علی مِنبره نَزوَ القِرَدَة

نامۀ ابوسفیان به رسول الله در غزوۀ خندق

کیفیّت اسلام آوردن ابوسفیان از روی اجبار و اضطرار

گفتار ابوسفیان در روز بیعت ابوبکر

مناقب و فضایل مختصّۀ أمیرالمؤمنین و مخالفت سردمداران حکومت غاصبه

دولت بنیاُمیّه و بنیعبّاس، برای ابقاء حکومت خود در پردۀ تسنّن، از خون شیعیان نهرها جاری کردند

سلطان سلیم و عثمانیّون برای توسعه خاک و نفوذ در پردۀ دین، شیعه را قتل عام مینمودند

اتّهامات شهاب الدّین بن عبدربّه به شیعه

عدول علمای عامّه تبعاً لرؤسائهم از اهل بیت، امر سیاسی بوده است

در نزد هر شخص منصفی، لزوم تبعیّت از أئمّه اهلبیت حتمی است

بخاری و مسلم، احادیث صحیحهای که مذاهبشان را واژگون میکند نمیپذیرند

مادر انس بن مالک (بنت ملحان) از اعاظم بانوان اسلام بوده است

احادیث ابن حنبل در تفوّق أمیرالمؤمنین علیه السّلام

آماده سازی جیش اسامه توسط پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله و سلّم

کتب سیر عامّه اتّفاق دارند بر تخلّف ابوبکر و عمر از جَیْش اُسَامَه (ت)

پاسخ دندان شکن أیاس بن معاویه به مَهدیّ خلیفۀ عبّاسی در کم بودن سِنَّش (ت)

محل شهادت زید بن حارثه و جعفر بن أبیطالب

نتائج فتوای شیخ نوح سُنّی مذهب به قتل و إسارت شیعه، توبه بکنند یا نکنند

گفتار لا سُنَّة و لا شیعة دامی است از طرف معاندین شیعه برای إلغاء تشیّع و انحصار مذهب در عامّه

رؤساء معتزله مانند عمرو بن عبید، برای دفاع از عقیده، همچون سایر أدیان، فلسفۀ دعوت ساختند

و الأشاعرة مع الأسف لم یعتمدوا علی العقل مثلهم فصاروا کأکثر المحدّثین

ظهور کتب السِّتَّة للعامّة فی عصر أتباع أتباع التّابعین

الأخبار الواردة فی جواز کتابة العلم عن رسول الله

فوائد الکتابة لاتُعَدّ و لا تُحصی لولا الکتابة لکان العالم خالیًا عن العلم

الحفظ لایقوم مقام الکتابة و لا یؤثّر أثره

الأقوال و الحکایاة الواردة فی منافع الکتاب

الأشعار و الحِکَم الواردة فی فضائل الکتاب

الکتاب آنس أنیسٍ فی الحضر و السفر لیس له أذیَّة و لا ملالٌ

الحکایاة الواردة فی عدم حسن استعارة الکتاب ولا إعارته

الحِکَم و الأمثال الواردة فی وجوب حفظ الکتاب و إعظامه

الأثار تدلّ علی وجود الکتابة قُبَیْل الاسلام عند العرب

کانت العرب تُطلِق اسمَ الکامل علی مَن یجیّد الکتابةَ و الرِّمایةَ و السِّباحةَ

قوله إنّا أُمَّةٌ أُمِّیَّةٌ، لا نَکتُب و لا نَحسَبُ الشَّهرُ هکذا

ما ذکره المؤرّخون من أسماءِ کُتّاب رسول الله صلّی الله علیه و آله لم یکن علی سبیل الحَصر

وجودُ مساجد و کتاتیبَ فی زمان الرّسول صلّی الله علیه و آله یتعلّم فیها الصّبیان و متعلّموا القراءة و الکتابة

حلقات تعلیم القرآن و الکتابة ربما بلغت به آلاف من الصّبیان

ما روَی العامَّة عن رسول الله صلّی الله علیه و آله من منع کتابة الحدیث

أمر رسولُ الله بالکتابة لعبدالله عمرو بن عاص

الأحادیث الواردة عن الرّسول الأَمرة بالکتابة مثل قیِّدوا العلمَ بالکتاب

القضایا المختلفة الّتی أمَرَ النّبیّ صلّی الله علیه و آله فیها بالکتابة

أمر النّبیّ فی وَجَعِه الّذی تُوفِّی فیه ایتُونی بکتابٍ أکتُب لکم کتابًا لاتضلّوابعده

الوجوه الّتی جمع بها علماء العامّة بین الأخبار الدّالّة علی جواز الکتابة و المانعة عنها

أمیرالمؤمنین علیّ بن أبیطالب و ابنه الحسن علیهما السّلام کانا یحثّان علی تعلّم القرآئة و الکتابة

الشّعبی یقول إذا سمعتم منّی شیئًا فاکتبوه و لو فی حائطٍ

عمر بن عبدالعزیز کتب إلی البلاد بتدوین الحدیث و إحیاء السُّنَّة

أمَرَ عمرُ بن عبدالعزیز ابنَ شهاب الزُّهریّ بجمع السُّنن و شارک العلماء فی مناقشةِ بعض ما جمعوه

طلب عمر بن عبدالعزیز مع قصر مدّة خلافته من أبیبکر بن حزم أن یجمعالأحادیث

قاسم بن محمّد بن أبیبکر أحدُ الفقهاء السّبعة فی المدینة و عالمُ أهلِ زمانه

ابن شهاب الزّهری یقول أمَرَنا عمرُ بن عبدالعزیز بجمع السُّنن فکتبناها دفترًا دفترًا

عن أبیجعفر علیهالسّلام وُجِد فی قائم سیف رسول الله صحیفة فیها مکتوب الخ

اشتهر فی زمان الرّسول کتابٌ أمر کُتّابه بتدوینه فی السَّنةِ الأُولی من الهجرة

کتُبٌ و صحائفُ کانت فی عصر بعض الصّحابة

صحیفة أمیرالمؤمنین علی بن أبیطالب و کتاب عبدالله بن مسعود و سعد بن عبادة

کتاب أبیرافع مولی رسول الله صلّی الله علیه و آله و کتاب أسماء بنتعُمَیس

کتب رسولُ الله فیها بعضَ الأحکام کتبها إلی أقوام

طَعَن المغیرةُ بن مقسم الضَّبیِّ فی الصّحیفة الصّادقة

عبدالله بن عمرو بن العاص أصاب زاملتین عن أهل الکتاب یوم الیرموک

دفاع الخطیب محمّد عجّاج عن عبدالله بن عمرو بأنّه صحابیّ (کیف یعقل إسناد ما هو عن غیر الرسول إلیه) عجیبٌ

صحیفة جابر بن عبدالله الأنصاریّ

ترجمة أحوال جابر بن عبدالله و صحیفتِه و جلوسِه فی المسجد و تعلیمِه النّاسَ الأحادیثَ

رسائل و نُسَخ و أحادیثی که نزد حضرت صادق علیهالسّلام بوده است

ترجمة حال زید بن علی بن الحسین و قیامه و خروجه علی هشام بن عبدالملک

کتاب و مُسْنَد زید بن علیّ بن الحسین مسمّی به مجموع فقهیّ

راوی کتاب زید (مجموع فقهی) أبوخالد واسطی هاشمی است

کتاب مجموع فقهی یا انشاء زید است و یا تحریر أبوخالد راوی از زید

کتاب مجموع فقهی زید بن علی بن الحسین سی سال قبل از مُوَطَّأ مالک بوده است

محتویات کتاب مجموع فقهیّ لزید بن علیّ بن الحسین

ردّ صبحی صالح المستشرقین فی کتابه

المستشرق (شبرنجر) یدّعی أنّ الحدیث کتب فی عهدٍ مبکّرٍ

جولد تسیهر یدّعی وضعَ الحدیث لکلٍّ مِن الحزبین المتخاصمین

مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٤٤١ - رسائل و نُسَخ و أحادیثی که نزد حضرت صادق علیهالسّلام بوده است

صفحه ٣٦٠:

هکذا ساهَمَ علماءُ المسلمین فی حفظ الحدیث فی صدورهم و فی کتبهم، صدق علیُّ بن المدینی حین قال: نظرتُ فإذا الإسناد یدور علی ستَّة: فلأهل المدینة ابنُ شهاب (ـ ١٢٤ ه‌) و لأهل مکّة عمرو بن دینار (٤٦ ـ ١٢٦ ه‌)،[١] و لأهل البصرة قتادةُ بن دعامة السّدوسی (ـ ١١٧ ه‌) و یحیی بن أبی‌کثیر (ـ ١٢٩ ه‌)،[٢] و لأهل الکوفة أبوإسحاق عمرو بن عبدالله السَّبیعی (٣٣ ـ ١٢٧ ه‌)،[٣] و سلیمانُ بن مهران الأعمش (٦١ ـ ١٤٨ه‌) قال علیٌّ: ثمّ صار علمُ هؤلاء السِّتّة إلی أصحاب الأصناف.[٤]

صفحه ٣٦٨:

(ب) مادُمنا فی موضوع الشِّیعة و التَّدوین، فلابدَّ من أن نتناول بالبحث أصلًا من أصول الزّیدیّة یعود تدوینُه إلی مطلع القرنِ الثّانی، و هذا الأصلُ هو «مجموعُ الإمام زید». و نتناول هذا الکتابَ فی ثلاث نقاطٍ: و هی التّعریفُ بصاحب المجموع، و التَّعریفُ براویه، ثمّ المجموعُ ذاتُه.[٥]

[١]ـ کان محدّثًا فقیهًا قال فیه شعبة: ما رأیت أثبت فی الحدیث منه. اُنظر تاریخ الإسلام للذّهبی، ج ٥، ص ١١٤؛ و تهذیب التّهذیب، ج ٨، ص ٣٠.

[٢]ـ ذکر الرَّامهرمزی وفاته فی الیمامة سنة (١٣٢ ه‌). و ما أثبته عن تذکرة الحفّاظ، ج ١، ص ١٢١؛ و تهذیب التّهذیب، ج ١١، ص ٢٦٨.

[٣]ـ و هو مِن أعلام التّابعین الثِّقات کان إمامَ الکوفة و شیخَها فی عصره أدرک علیًّا رضی الله عنه، و یروی أنّه سمع من (٣٨) صحابیًّا. اُنظر تاریخ الإسلام للذَّهبی، ج ٥، ص ١١٦؛ و تهذیب التهذیب، ج ٨، ص ٦٣.

[٤]ـ اُنظر المحدّث الفاصل، ص ١٥٦: آ ـ ب؛ و تقدمة الجرح و التّعدیل، ص ٣٤ و ١٢٩.

[٥]ـ جنگ ٢٣، ص ٢٤٠.