مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٨١ - روایاتی توحیدی مناسب إلهیّات بالمعنی الأخصّ

این حدیث را بدین کیفیّت از تاریخ نیشابور، در کشف الغمّة[١]، صفحه ٢٧١ و در سفینة البحار، مادّه حدث، جلد ١، صفحه ٢٢٩ و ٢٣٠ از کشف الغمّة، و در فصول المهمّة ابن صبّاغ مالکی، طبع مطبعة العدل فی النجف، صفحه ٢٣٥ و ٢٣٦ ذکر می‌کند.[٢]

[روایاتی توحیدی مناسب إلهیّات بالمعنی الأخصّ]

در توحید صدوق، صفحه ١٧٤ با اسناد خود از أبی‌الحسن الموصلی از حضرت صادق علیه السّلام وارد است که:

«جاءَ حِبرٌ مِن الأحبارِ إلی أمیرِالمؤمنین علیهالسّلام فقال له: یا أمیرَ‌المؤمنین! متی کان رَبُّک؟ فقال له: ”ثَکِلَتک أُمُّک! و متی لم یکن حَتَّی یُقال: متی کان. کان رَبِّی قَبلَ القَبلِ بلا قَبلٍ، و یکون بَعدَ البَعدِ بلا بَعدٍ، و لا غایَةَ و لا مُنتَهَی لغایتهِ، انقَطَعَتِ الغایاتُ عنه، فهو مُنتَهَی کُلِّ غایةٍ.“ فقال: یاأمیرَالمؤمنین! فَنَبِیٌّ أنت؟ فقال: ”وَیلَک! إنَّما أنا عبدٌ مِن عَبِید مُحمَّد صلّی الله علیه و آله و سلّم.“»[٣]

در جلد ٢ بحار کمپانی، صفحه ١٨٦ از احتجاج طبرسی نقل می‌کند که حضرت أمیرالمؤمنین علیه السّلام در خطبه فرموده‌اند:

”دلیلُه آیاتُه، و وجودُه إثباتُه، و معرفتُه تَوحِیدُه، و تَوحیدُه تَمییزُه عن خلقِه، و حُکمُ التَّمییزِ بَینُونَة صِفةٍ لا بَینُونَةُ عُزلةٍ. إنَّه رَبٌّ خالقٌ غَیرُ مَربوبٍ مَخلوقٍ. ما تُصُوِّرَ فهو بخِلافِه.“ ثُمَّ قال بَعدَ ذلک: ”لیس بِإلَهٍ مَن عُرِفَ بنفسِه، هُو الدّالُّ بالدَّلیلِ علیه، و المُؤَدِّی بالمعرفةِ إلیه.“[٤]

[١]ـ کشف الغمّة، ج ٣، ص ١٠١.

[٢]ـ جنگ ٥، ص ٢٢٤.

[٣]ـ جنگ ٥، ص ٢٤١.

[٤]ـ بحارالأنوار، ج ٤، ص ٢٥٣ به نقل از الاحتجاج، ج ١، ص ٢٠١.