تَستَبینُه لدَمامَةِ خَلقِها، و لا تَراهُ عُیونُنا، و لا تَلمِسُه أیدِینا، عَلِمنا أنّ خالِقَ هَذا الخَلقِ لَطیفٌ لَطُفَ بخَلقِ ما سَمَّیناه بلا عِلاجٍ و لا أداةٍ و لا آلَةٍ، و أنّ کُلَّ صانِعِ [شَی‌ءٍ] فَمِن شَی‌ءٍ صَنَعَ، و اللهُ الخالِقُ اللطیفُ الجَلیلُ خَلَقَ و صَنَعَ لا مِن شَی‌ءٍ“[١].»[٢]

حدیث شریف: ما نَظَرتُ إلی شیءٍ إلّا ورأیتُ اللهَ قبلَه و بعدَه و معه

در اسرار الصلاة مرحوم حاجی میرزا جواد آقا تبریزی ـ رضوان الله علیه ـ در صفحه ٦٥ گوید:

قوله علیهالسّلام (ای: قول أمیرالمؤمنین ظاهرًا): ”ما نَظَرتُ إلی شیءٍ إلّا ورأیتُ اللهَ قبلَه و بعدَه و معه“.

در لقاء الله در صفحه ٧ خطّی گوید:

و امام صادق علیهالسّلام می‌فرماید: ”ما رأیتُ شیئًا إلّا و رأیتُ اللهَ قبلَه و بعدَه و معه“.

ولیکن در اسفار گوید:

نُقِل عن أمیرالمؤمنین علیهالسّلام أنّه قال: ”ما رأیتُ شیئًا إلّا و رأیتُ اللهَ قبلَه“.[٣] و رُوِی: ”معه و فیه“. و الکلُّ صحیحٌ.

[١]ـ الکافی، ج ١، ص ١١٨ (باب آخر و هو من الباب الأوّل)؛ بحارالأنوار، ج ٤، ص ١٧٣، باقدری اختلاف.

[٢]ـ جنگ ١، ص ١١٢.

[٣]ـ [توحید علمی و عینی، ص ١٩١ تعلیقه:

«این حدیث را به این عبارت مرحوم صدرالمتألّهین در أسفار أربعة، طبع سنگی، ج ١، ص٢٦ و از طبع حروفی، ج ١، ص ١١٧ ذکر نموده است؛ و نیز مرحوم سبزواری در حاشیه خود بر شرح منظومه خود در ص ٦٦ از طبع ناصری راجع به کیفیّت تقوّم معلوم به علّت ذکر کرده است. * * مرحوم صدرالمتألّهین پس از بیان روایت مرفوعاً از أمیرالمؤمنین علیه السّلام بدین عبارت، گفته است: و روی: معهُ و فیه یعنی: ”ما رأیت شیئاً إلّا و رأیت الله معه و فیه.“ و مرحوم عالم ربانی حاج میرزا جواد آقا ملکی تبریزی ـ رضوان الله علیه ـ در أسرار الصلاة، ص ٦٥ گوید: قوله علیه السّلام: (یعنی أمیرالمؤمنین علیه السّلام) ”ما نظرتُ إلی شی‌ء إلّا و رأیت الله قبله و بعده و معه.“ و در رساله لقاء الله خطّی، ص ٧ گوید: امام صادق علیهالسّلام می‌فرماید: ”ما رأیتُ إلّا و رأیت الله قبله و بعده و معه.“» (محقّق)]