مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٣٢٣ - دشمنی سلاطین صفوی با جامی

قرآن او را (حَمَّالَةَ الْحَطَبِ)[١] خوانده است؛ ولی چنان‌که گفتیم، حضرت ابوطالب ٤٢ سال با تمام قوا از رسول خدا حمایت می‌کرد، و رسول خدا دربارۀ ابوطالب فرمود: ”ما نالت منّی قریشٌ شیئًا أکرهه حتّی مات أبوطالب.“[٢] و نیز فرموده: ”ما زالت قریشٌ کاعة‌ً[٣]‌عنّی حتّی مات عمّی أبوطالب.“[٤]

[دشمنی سلاطین صفوی با جامی]

و همین علل باعث شده است که سلاطین صفویّه با جامی به غایت، دشمن بوده‌اند؛ و شاه‌اسماعیل اوّل وقتی که در سنۀ ٩١٦ به جنگ محمّدخان شیبانی، پادشاه ازبک خراسان و ماوراءالنّهر به جانب خراسان حرکت نمود، قبل از وصول او به خراسان، پسر جامی از ترس اینکه شاه‌اسماعیل قبر پدر او را نبش نکند، عظام رمیمِ جامی را از قبر او در هرات بیرون آورده و در جای دیگر دفن نمود؛ و وقتی‌که قشون قزل‌باش به هرات رسیدند، قبر او را شکافتند و جسد او را در آنجا نیافته، آنچه چوب و غیره در آنجا یافتند سوختند. و هم‌چنین بنا بر مشهور، پس از تسخیر هرات شاه‌اسماعیل دستور داد که هرجا نام جامی در کتابی دیده شود، نقطۀ جیم را تراشیده بر بالای آن گذارند تا خامی خوانده شود.

و باز به همین مناسبتِ شهرت جامی به تعصّب بوده که قاضی میرحسین میبدی که خود از اهل سنّت و شافعی بوده، ولی متعصّب نبوده، قطعۀ مشهور ذیل را در حقّ جامی گفته:

[١]. سوره مسد (١١١) آیه ٤.

[٢]. بحار الأنوار، ج ١٩، ص ١٧، با قدری اختلاف.

[٣]. منتهی الأرب: «کائع: ترسنده از چیزی و بد دل شونده؛ کاعة جمع.»

[٤]. بحار الأنوار، ج ٢٢، ص ٥٣٠، با قدری اختلاف.

[٥]. خ ل: یک از.