مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٤٤١ - فوائد وجود مگس از روزنام&#١٧٢٨ صحّت

درحالتی‌که مگس از پرواز مانده، جایی می‌نشیند، خواهید دید که به محض نشستن پاهایش را به همدیگر مالیده، پس از روی پرهای خود گذرانیده، بعد از آن دست‌هایش را بلند نموده به سر و صورت خود به همدیگر خیلی مالیده، آن‌گاه با خرطوم خود تا هر جایی که می‌رسد بدنش را می‌لیسد. تماشاکننده چنین می‌پندارد که این عملیّات، محض به جهت طهارت است، حال آنکه مطلب غیر این است.

طبیبِ مُؤمی‌إلیه به مناسبت تجربه و تحقیقی که خود به‌عمل آورده است، می‌گوید:

این عملیّات که از مگس مشاهده می‌شود برای طهارت نیست؛ بلکه برای تلف کردن هَوامّ بسیار کوچک و میکروب نامی است که مخلوط هوا و مخلّ صحّت، و با ذرّه‌بین درصورتی‌که به دقّت نگاه کرده شود، مشهود می‌گردد. هوامّ مذکور در حالت طیران مگس روی بال و پر آن جمع می‌شود؛ این است که مگس پس از فراغت از پرواز جایی که نشسته است به‌واسطۀ دست و پا و خرطوم، هوامّ مذکور را که به وجود خود نشسته، جمع کرده فرو می‌برد.

طبیب مؤمی‌إلیه نخست چنین گمان کرده بوده است که مگس‌ها تخم خودشان را می‌خورند. روزی در روی کاغذی که مگس‌ها نشسته، مجلس میهمانی غریبی داشته‌اند، به‌واسطۀ ذرّه‌بین نگاه کرده، دیده است خیلی هوامّ سفید صغیرالجثّه روی کاغذ جمع است و مگس‌ها آن را طعمه می‌کنند. سپس همان کاغذ را پاک کرده جایی نگاه می‌دارد، پس از اندک زمانی کاغذ را معاینه می‌کند که باز هوامّ مذکور روی آن جمع شده؛ و از این یکی دریافته بوده است که خوراک مگس‌ها پیوسته همین هوامّ میکروب نام بوده است، نه تخم خودشان.

طبیب مؤمی‌إلیه می‌گوید:

این هوامّ برای حفظ صحّت خیلی مضرّ است؛ به علّت اینکه تولید آن از کثافت است، چنان‌که در هرجا که موادّ کثیفه است هوامّ مذکور بیشتر پدید آمده، مگس‌ها نیز برای صید آنها آنجا جمع می‌شوند.