مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٤٩٥ - اشتباه واضح شهید ثانی در مطلب ادبی و عربی در

[اشتباه واضح شهید ثانی در مطلب ادبی و عربی در شرح لمعه ذیل روایت «ذَکاةُ الجَنینِ ذَکاةُ اُمِّهِ»]

شهید ثانی ـ رحمة الله علیه ـ در کتاب ذَباحة از شرح لمعة چون می‌رسد به حدیث نبوی: «ذَکاةُ الجَنینِ ذَکاةُ أُمِّهِ»[١] می‌فرماید:

«این حدیث دلالت دارد بر اینکه ذکاة جنین بنفس ذکاة اُمّ آن است و نیاز به تذکیۀ علی‌حده ندارد.»[٢] و سپس می‌گوید: «و امتناع ذکّیتُ الجنینَ إن صَحَّ، فهو محمول علی المعنی الظّاهری و هو فری الأعضاءِ المخصوصة، أو یقال: إنّ إضافة المصادر تخالف إضافة الأفعال للاکتفاء فیها بأدنی ملابسة؛ و لهذا صَحَّ ”لِلَهِ علی الناس حِجُّ البیتِ و صومُ رمضانَ“، و لم یصِحّ ”حَجَّ البیتُ و صامَ رمضانُ“ بجعلهما فاعلین.»[٣]

و معلوم است که این کلام اشتباه بزرگی است؛ زیرا هرجا که مصدر اضافه به فاعل شود، فعلش هم به فاعل نسبت داده می‌شود؛ و هرجا که مصدر به مفعول اضافه شود، در جایی است که فعلش هم به مفعول نسبت داده می‌شود. و در واقع همان فاعل فعل و یا مفعول فعل، مضافٌ الیه واقع می‌شوند؛ نه آنکه هرجا که فعل به فاعل نسبت داده ‌شود، صحیح باشد که آن فاعل را به عنوان مفعول، مضافٌ ‌الیه مصدر قرار دهیم؛ و هرجا که فعل به مفعول نسبت داده شود، صحیح باشد که آن مفعول را به عنوان فاعل، مضافٌ ‌الیه قرار دهیم. پس در جملۀ «حِجُّ البَیتِ و صَومُ رَمَضانَ» که بیت و رمضان به عنوان مفعولیّت، مضاف‌ٌ الیه مصدر قرار گرفته‌اند، صحیح است که به همین عنوان مفعول فعل قرار گیرند و بگوییم: زیدٌ‌ حَجَّ البیتَ و

[١]. بحار الأنوار، ج ١٠، ص ٣٥٦.

[٢]. الروضة البهیّة فی شرح اللمعة الدمشقیّة، ج ٧، ص ٢٤٨ ـ ٢٤٩.

[٣]. همان، ص ٢٤٩ ـ ٢٥٠.