جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٧١ - غزل ٣٠٧ به راه ميكده عشاق راست در تك و تاز

جمال و كرشمه هايش را بى‌پرده مشاهده نماييم. كنايه از اينكه: عنايتى نما و مرا محروم از ديدارت منما؛ لذا مى گويد:

حال كه دانستم چه بايد كرد، و غرض از اين آمد و شد تنها ديدن مظاهر نيست؛ كه:

٣٣٩٧

«خَلَقْتُ الخَلْقَ لِكَىْ اعْرَفَ.»

[١]: (مخلوقات را آفريدم تا شناخته شوم [آنها مرا بشناسند.])؛ ديگر مرا با غير دوست و صورت مظاهرچه كار؟ كعبه مقصود خود را يافته و دانسته‌ام به چه كارى بايد مشغول بود تا سرمايه عمر بيهوده صرف نشود. در جايى مى گويد:

كنايه از اينكه: محبوبا! وصال توست كه پرده از كار من با تو بر مى دارد، و آشكار مى‌سازد كه سرانجامم چه خواهد بود، و از معنىِ‌ «إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ»[٣]: (همانا ما از آن خداييم و به سوى او باز مى گرديم.- همچنين: «كُلُّ شَيْ‌ءٍ هالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ»[٤]: (هر چيزى جز روى [اسماء و صفات‌] او نابود است.- نيز: «كُلُّ مَنْ عَلَيْها فانٍ، وَ يَبْقى‌

[١] - مصابيح الأنوار، ج ٢، ص ٤٠٥.

[٢] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٤٨٣، ص ٣٥٠.

[٣] - بقره: ١٥٦.

[٤] - قصص: ٨٨.