جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٣٩١ - غزل ٣٥٤ بيا كه مى شنوم بوى جان از آن عارض

فرو مانده و گُل گلستان شرمنده شده؛ چرا چنين نباشد كه هر جمال و كمالى كه آنان دارند، از تو و به تو دارند؛ كه:

«لا حَوْلَ وَ لا قُوَّةَ إلّا بِاللَّهِ»

: (هيچ تحرّك و نيرويى نيست جز به خدا.- نيز: «لا إِلهَ إِلَّا هُوَ، كُلُّ شَيْ‌ءٍ هالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ»[١]: (هيچ معبودى جز او نيست، و همه چيز جز روى [اسماء و صفات‌] وى نابود مى باشد.)، در جايى مى‌گويد:

و در جاى ديگر مى گويد:

معشوقا! اگر حوران بهشتى زيبايند و در حسن و لطافت بى‌نظير؛ كه: «وَ حُورٌ عِينٌ كَأَمْثالِ اللُّؤْلُؤِ الْمَكْنُونِ»[٤]: (و زنان سفيد اندامى كه چشمانشان سياه و درشت است، همچون مرواريد مكنون و پوشيده.- در احاديث از آنها سخنها رفته؛ امّا حقيقت آن جمالها و زيباييها و لطافتها را گوشه اى از حُسن و كمال تو مى بينم. در نتيجه مى‌خواهد بگويد: بهشت و نعمتهايش همه با تمام جلوه‌گرى، آنچه دارند، به تو دارند. به گفته خواجه در جايى:

[١] - قصص: ٨٨.

[٢] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٤، ص ٤١.

[٣] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ١٤ ب، ص ٤٨.

[٤] - واقعه: ٢٢ و ٢٣.

[٥] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢٢، ص ٥٢.