جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٣٩٠ - غزل ٣٥٤ بيا كه مى شنوم بوى جان از آن عارض

غرض از اين مقدّمه اين است كه بگوييم گويا خواجه را ديدار محبوب حاصل گشته و يا وعده ديدارش داده‌اند، كه در مقام توصيف او با زبان عاشقانه خود برآمده. مى‌گويد:

اى دوست! جلوه نمودى، و يا جلوه كن، كه بوى تو را از خويش و يا عالم استشمام مى كنم، بلكه عالم خيالى و طبيعى خود را هم مظهر جمال و كمال تو مى‌يابم؛ كه:

٢٧١٩

«يا مَنِ اسْتَوى‌ بِرَحْمانِيَّتِهِ، فَصارَ العَرْشُ غَيْباً فى ذاتِهِ، مَحَقْتَ الآثارَ بِالآثارِ، وَمَحَوْتَ الأغْيارَ بِمُحيطاتِ أفْلاكِ الأنْوارِ.»

[١]: (اى خدايى كه با صفت رحمانيت خود [بر تمام موجودات‌] استوار و چيره گشته و احاطه نمودى، و در نتيجه عرش [تمام موجودات‌] در ذاتت پنهان گرديد! آثار مظاهر را با آثار وجود خويش از بين برده، و اغيار را با افلاك انوار احاطه كننده‌ات محو نمودى.)، به گفته خواجه در جايى:

و نيز در جاى ديگر:

محبوبا! در پيشگاه تجلّى جمال دل آرايت مى بينم سرو ناز از خجالت پا به گِل.

[١] - اقبال الاعمال، ص ٣٥٠.

[٢] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٤، ص ٤٠.

[٣] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ١٩، ص ٥٠.