است) درخت‌كارى كنى بايد با من نصف بكنى، ما با او يك قرارداد بستيم كه محصول اين جنگل اگرچه زمين مال او نيست و جزو رودخانه مشاع است ولى چون پايين ملك او و در كنار مرز رودخانه‌اى ملك او قرار دارد نصفه باشد حال با توجه به مطالب فوق به سؤال زير پاسخ بفرماييد: آيا در جمهورى اسلامى هم (كه قائل است زمين مرده مال كسى است كه احيا كرده و محصول آن نيز متعلّق به احياكننده است) باز اين قرارداد به قوت خود باقى است و او حق دارد كه نصف محصول جنگل را ببرد يا نه؟

ج- اگر زمين موات بوده و متعلق حق كسى يا حريم نبوده ملك احياكننده است و قرارداد مزبور اثر ندارد مگر اينكه براى ديگرى احيا كرده باشد. ج ٢ ف ص ٥٧٤- ٥٧٥

س ١٦- اينجانب ساكن آبادان هستم، مدتى قبل از جنگ تحميلى عراق به فرمان امام كه فرمودند كسانى كه شغل آزاد دارند كشاورزى كنند. بنده آمدم و مشغول كشاورزى شدم و چون خانه نداشتم زمين بيابانى كه قابل زراعت نبوده و مقدارى دورش ديوار كشيده بودند و دو يا سه بار هم قبلا خريد و فروش شده بود خريدم و خانه ساختم و فعلًا ساكن مى‌باشم ولى بعضى از مؤمنين مى‌گويند در اين خانه نماز صحيح نيست چون بيابان بوده و متعلق به تمام آبادى مى‌باشد لطفاً مرا در اين رابطه راهنمايى فرماييد؟

ج- اگر زمين موات بوده و حريم روستا نبوده مى‌توانيد در آن منزل تصرّف نماييد. ج ٢ ف ص ٥٧٥- ٥٧٦

(١٣٩)

س ١٧- در داخل روستايى از توابع تهران بعد از پيروزى انقلاب اسلامى جاده ماشين‌رو احداث شد، عدّه‌اى كه منزلشان مقدارى با جاده فاصله دارد و از طرفى خانه‌هاى مزبور هم در كنار ده واقع مى‌باشند مى‌خواهند با هزينه شخصى جاده را تا جلو درب منزلشان امتداد دهند ولى عده ديگرى ممانعت مى‌نمايند و مى‌گويند اين محوطه‌اى كه ايشان مى‌خواهند جاده‌سازى نمايند متعلق به ما مى‌باشد با توجّه به اينكه آثار تصرف در زمين‌هاى مزبور به نام شخص و يا اشخاصى محرز و مشهور نيست مى‌گويند ما قباله قديمى داريم آيا با اين كيفيت شرعاً حق دارند مانع از احداث راه و يا اينكه ساختمان نوساز ديگران بشوند يا خير؟