قانون مدنى و فتاواى امام خمينى(با تحقيق جديد) - كيائى، عبد الله - الصفحة ٤٣٠ - مبحث سوم در تسبيب

در آن‌ها تلف شود. و اگر هر دو كشتى‌بان، مالك نباشند- مانند غاصب و اجير- هر يك نصف دو كشتى و آنچه كه در آن‌هاست را ضامن مى‌باشند، پس ضمان در اموال آن‌هاست، خواه آنچه كه تلف شده، نفس باشد يا مال. و اگر تصادم به غير فعل آن‌ها و بدون كوتاهى آن‌ها باشد، به اينكه باد بر آن‌ها غلبه كند، ضمانى نيست. و اگر يكى از آن‌ها تفريط كند نه ديگرى پس تفريطكننده ضامن است. و اگر يكى از دو كشتى ايستاده يا مانند ايستاده باشد و صاحبش تفريط نكرده باشد ضامن نمى‌باشد. ج ٢ ص ٦٠٢

(٢٢٧)

مسأله ٦٥- اگر چهارپاى شخصى، زراعت ديگرى را بخورد يا آن را خراب كند، چنانچه صاحبش با آن باشد- چه سوار آن باشد، يا آن را سوق بدهد، يا افسارش به دست او باشد يا همراه آن باشد- آنچه را كه تلف كرده ضامن مى‌باشد. و اگر همراه آن نباشد، به اينكه مثلًا از طويله‌اش فرار كند و داخل زراعت ديگرى شود، در صورتى كه در شب باشد ضامن آنچه را كه تلف كرده مى‌باشد. البته ضمان آن شخص در جايى كه از اختيارش بيرون باشد، مورد اشكال است و احتياط (واجب) ضمان است. و اگر در روز باشد ضمانى بر او نيست. ج ٢ ص ٢٠٥

مسأله ٦٦- اگر گوسفند يا غير آن در دست چوپان، يا چهارپا در دست عاريه‌كننده يا مستأجر آن باشد و آن‌ها زراعت يا غير آن را تلف نمايند ضمان آن بر چوپان و مستأجر و عاريه‌كننده است، نه بر مالك و عاريه‌دهنده. ج ٢ ص ٢٠٥- ٢٠٦

- ر. ك:/ ٣٢٨/ مس/ ١٠.

س ٥٨- عده‌اى دامدار و مالكين حيوانات از قبيل شتر و گاو و گوسفند تعمّداً حيوانات خود را آزاد گذاشته و موجب تعدّى به كشت و زرع ديگران شده و صاحبان كشت هم به آن‌ها اعلام كرده كه حيوانات آن‌ها به زرع‌هاى آن‌ها خسارت وارد مى‌كند اگر صاحبان حيوانات اعتنايى نكرده و آن‌ها را آزاد گذاشتند و داخل كشت يا باغ مردم شده و خسارت وارد آوردند آيا صاحبان باغ حق دارند آن‌ها را با تير يا سنگ يا آلت ديگرى به قتل رسانند. و اگر چنانچه رساندند ضامن قيمت آن‌ها هستند يا خير؟