قانون مدنى و فتاواى امام خمينى(با تحقيق جديد) - كيائى، عبد الله - الصفحة ١٩١ - باب اول در احياء اراضى موات و مباحه

و كشاورزان براى خودشان آن را احيا كرده باشند با وجود شرايط مالك هستند و رسيدگى موكول است به دولت اسلامى. ج ٢ ف ٥٧٢- ٥٧٣

(١٢٩٠)

س ١٣- اينجانبان حدود بيست و هشت سال در يك قطعه زمين كه قبلا موات بوده و در حدود دوازده هكتار مى‌باشد به صورت ديمزار كشاورزى مى‌نموديم، در يك ده كه احدى تا آن زمان كشاورزى ديم نمى‌كرد امسال براى توسعه كشاورزى اقدام به حفر چاه نموده و با نظريّه مهندسين كارشناس از سازمان آب منطقه تهران مورد حفاظت منابع آب پروانه حفر چاه براى ما صادر كرده‌اند كه روى آن پروانه جهت حفر چاه و نصب موتور و ساختن موتورخانه از بانك كشاورزى وام هم گرفته‌ايم اكنون عده‌اى از به كار انداختن چاه مزاحمت مى‌نمايند لطفاً بفرماييد: اين زمين و چاه مال ماست يا خير؟ و در صورتى كه چاه ما در ملك كس ديگر يا در حريم چاه ديگرى نباشد و ضرر به كسى نرساند آيا كسى حق مزاحمت دارد يا نه؟

ج- اگر چاه در زمين موات بالاصل كه حق كسى به آن تعلق نداشته حفر شده است با شرايط معتبره ملك حفركننده است و ديگران حق مزاحمت ندارند.

ج ٢ ف ص ٥٧٣- ٥٧٤

س ١٤- چندى پيش هيئت دولت آئين‌نامه‌اى را در مورد اراضى موات شهرى تصويب كرده و در اختيار شهردارى‌ها و بنياد مسكن قرار داده است و بر آن اساس مالكيت اراضى‌اى كه فعلا موات است از افرادى كه در كشور داراى يك باب خانه هستند لغو شده است لطفاً نظر خود را در اين زمينه بيان بفرماييد؟

ج- اگر زمين موات بالاصل بوده و متعلّق حق كسى نباشد يا مالك از آن اعراض كرده باشد تصرف در آن بلامانع است وگرنه بايد مالك يا صاحب حق راضى شود.

ج ٢ ف ص ٥٧٤

(٣١- ٣٠٨)

س ١٥- بنده شغلم كشاورزى است، ده ما به صورت خورده‌مالكى است و املاك ده ما در اطراف يك رودخانه واقع شده و خود رودخانه مشاع است؛ من در پايين ملك يك نفر در رودخانه مشاع درخت‌كارى نموده‌ام ولى چون اين كار در زمان طاغوت بود صاحب ملك به من گفت اگر پايين ملك مرا (اگرچه مشاع است و جزو رودخانه‌