در پرتو وحى - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٣٦٣ - دو بهشت

به تشبيه آن دو بهشت پرداخته است و از آنجا كه ادات تشبيه و مشبّه حذف شده، صناعت استعاره بالكنايه به كار رفته است. اگر بخواهيم محذوفات اين آيات را ذكر كنيم اينطور ميشود: آن دو بهشت مانند باغ‌هايى هستند كه شاخه‌هاى با طراوت و سرسبز دارند و .... نكته ديگرى كه بايد به آن توجه كنيم اين است كه خداوند در اين آيات دو مشبه دارد (دو بهشت) كه با چند جمله مشترك، آنها را تشبيه كرده است. يعنى آيات بعدى جملاتى هستند كه مشبّه به جنّتان هستند. حال در مورد بهشت جسمانى ميگوييم تشبيه محسوس به محسوس بهكار رفته است و در مورد بهشت روحانى ميگوييم تشبيه معقول به محسوس استفاده شده است.

بنابراين اشكالى ندارد كه بگوييم يكى از اين دو بهشت، بهشت روحانى است و در مقام تشبيه، خداوند چند جمله براى اين بهشت روحانى به كار برده، ولى تشبيه در اين جملات، از نوع تشبيه معقول به محسوس است. و چون در جملات بعدى، مشبّه (بهشت‌ها) و حرف تشبيه حذف شده، استعاره بالكنايه تلقى ميشود.

آيات شصت و دو و شصت و سه‌

وَمِن دُونِهِمَا جَنَّتَانِ* فَبِأَي آلَاء رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ‌

و در مرتبهاى فروتر از آن بهشت، دو بهشت ديگر نيز هست. پس كدام يك از نعمتهاى پروردگارتان را انكار ميكنيد؟

در آيات قبل فرمود: «و لمن خاف مقام ربه جنتان». در اين آيه ميفرمايد: «و من دونها جنتان». «دونهما» دو معنا دارد: پايين و نازل،