در پرتو وحى - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٣٠٥ - رابطه فطرى انسان با خدا

وَالسَّمَاء رَفَعَهَا

اين هم نعمت ششم الهى است كه خداوند ميفرمايد: آسمان بالاى سر شما را خلق كردم. اين نعمت از آن جهت ذكر ميشود كه يك نعمت فراموش شده است.

آقاى طباطبايى در الميزان سه معنا براى سماء، و به تناسب آن سه معنا براى رفع سماء، آوردهاند:[١] اگر منظور از سماء، همين فضاى بالاى سرمان باشد، رفع آن يعنى خداوند اين فضاى بيكران بالاى سر شما را خلق كرده است. ارض يعنى پايين و سماء يعنى بالا و فضاى مافوق. اما اگر منظور از آسمان، اجرام آسمانى و ستارگان باشد، رَفَعَ به معناى فاصله زياد آنها با ما است. خداوند آسمان را بالا برد يعنى ستارگان و اجرام آسمانى را در فاصله بسيار دور دستى از شما قرار داد. اين دو معنا، معناى مكانى و طبيعى هستند. معناى سومى نيز احتمال داده‌اند. بعضى گفته‌اند منظور از سماء، ملائكه و فرشتگان هستند. در اين معنا، رَفَعَ معنوى است، بر خلاف معناى اول و دوم. يعنى خداوند فرشتگان را در مقامى والاتر قرار داده است. ملائك موجودات جسمانى نيستند كه مثلًا در طبقات بالاى خانه‌هاى ما و يا در بالاى آسمان جاى گرفته باشند. منظور اين است كه مقام وجودى آنها برتر و شريفتر است.

حال ممكن است كسى بپرسد: نعمت بودن آسمان به چه معناست؟ بعضى ميگويند ما چيزى به نام آسمان نداريم و فقط اجرام سماوى وجود دارند، اما قرآن ميفرمايد: خود آسمان نيز يك موجود است و

[١]. طباطبائى، الميزان، ج ١٩، ص ٩٧.