در پرتو وحى - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٩٠ - ويژگى هاى منافقان

آيه يازده‌

وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ لَا تُفْسِدُواْ فِي الأَرْضِ قَالُواْ إِنَّمَا نَحْنُ مُصْلِحُونَ‌

اگر كسى از مسلمين كه از اوضاع و احوال منافقين مطلع بود، آنها را نصيحت مى‌كرد كه در زمين فساد نكنيد، مى‌گفتند ما جزء مصلحان هستيم.[١] منافقين تنها خود را مصلح مى‌دانستند.

آيه دوازده‌

أَلا إِنَّهُمْ هُمُ الْمُفْسِدُونَ وَلَكِن لَّا يشْعُرُونَ‌؛ بههوش باشيد كه آنان فسادگرانند، ليكن نمى‌فهمند.

(الا): حرف تنبيه و براى آگاهى دادن به اين مطلب است كه آنان خودشان مفسد هستند ولى درك نمى‌كنند و مطالب را آنگونه كه بايد نمى‌فهمند.

بنابراين، اولين مشخصه منافقين اين است كه با دين معامله ابزارى مى‌كنند، در ظاهر اظهار بندگى و عبوديت مى‌كنند اما در باطن آن گونه عمل مى‌كنند.

اين افراد اگر ديندارى به سودشان بود، جزء دينداران مى‌شوند و از مقدسات دينى دفاع مى‌كنند اما اگر خسارتى از جانب دين متوجه آنان شد، از انجام وظيفه خوددارى مى‌كنند و از ايمان خود شانه خالى مى‌كنند. دين لقلقه زبان آنان است و به هيچ وجه لوازم و پيامدهاى دين را همانند جنگ، خمس و ... نمى‌پذيرند. اين افراد مطيع هوى و هوس خود هستند.

دومين مشخصه آنها دروغگويى است. فرد مومن دروغ نمى‌گويد

[١]. ابن عاشور، التحرير و التنوير، ج ١، ص ٢٨٠.