در پرتو وحى - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٤٧٢ - آغاز نزول قرآن

احتمال دوم اين است كه مرجع ضمير همان مقدارى باشد كه در آن شب نازل شد، يعنى آيات اول سوره علق، زيرا هر بخشى از قرآن را ميتوان قرآن ناميد.[١]

احتمال اول در صورتى درست است كه منكر نزول دفعى و تدريجى قرآن شويم، اما اگر بپذيريم كه قرآن دو نزول داشته است: يكى نزول دفعى كه در شب قدر صورت گرفته و ديگرى، نزول تدريجى كه در طول بيست و سه سال بعثت رسول خدا (ص) بوده است، در اين صورت ديگر لازم نيست آن توجيهات را بيان كنيم.

علامه طباطبائى (رحمهالله) نيز معتقد است ظاهر آيه دلالت ميكند كه همه قرآن را در شب قدر نازل كرديم. وى در تأييد اين گفته، بيان ميكند كه تعبير به انزال نشانگر يكپارچگى و دفعى بودن نزول قرآن است، در مقابل تنزيل كه ظاهر در نزول تدريجى است. ايشان در ادامه به آيه سوم سوره دخان استناد ميكند: وَ الْكِتَابِ الْمُبِينِ إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيلَة مُّبَارَكَة. وى ميفرمايد: ظاهر اين آيه اين است كه خداوند، نخست به همه كتاب سوگند خورده و سپس فرموده است اين كتاب را در يك شب مبارك نازل كرديم.[٢]

آغاز نزول قرآن‌

بر اساس آنچه گفتيم، نزول قرآن در ماه رمضان صورت گرفته است و اين موضوع تقريباً بين مفسران و علماء اتفاقى است، اما شبههاى كه‌

[١]. ابن عاشور، التحرير والتنوير، ج ٣٠، ص ٤٠٢.

[٢]. طباطبايى، الميزان، ج ٢٠، ص ٣٣٠ و ٣٣١.