در پرتو وحى - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٣٨٢ - هدف هاى سوره

دور باشد؟ اگر براى آمادگى و مهيا بودن است- تا توان شنيدن آن پيام سنگين و طاقت فرسا را داشته باشد- مگر نمى‌شود اين آمادگى را با نماز و تلاوت قرآن در هنگام روز پيدا كرد؟ چرا شب نه روز؟ پاسخ اين سؤال را در آيات بعدى مى‌خوانيم.

آيه شش‌

إِنَّ نَاشِئَة اللَّيلِ هِي أَشَدُّ وَطْءًا وَأَقْوَمُ قِيلًا؛ همانا پديده شب قدمش از قدم هر راهرو، ثابت و استوارتر و سخنش از سخن هر سخنور محكم‌تر و متين‌تر است.

اين جمله يا در تعريف و تمجيد شب است يا شب زنده دارى يا شب زنده‌دار. احتمال دوم و سوم مرجوحند؛ زيرا احتمال سوم موجب حذف و تقدير است، ناچاريم كلمه «النفس» را در تقدير بگيريم و «ناشئة الليل» را به «النفس الناشئة فى الليل» معنا كنيم و بر فرض پذيرفتن اين توجيه، مفهوم كلام از اوج فصاحت تا حد سخن معمولى سقوط مى‌كند. و احتمال دوم هر چند موجب حذف و تقدير نيست ولى در اشكال دوم با احتمال سوم مشترك است. اما بنابر احتمال اول كه به نظر ما احتمال راجح است، آيه مباركه داراى جهاتى از فصاحت و بلاغت و محسنات ادبى است؛ زيرا:

اولا: «ناشئة» مصدر خواهد بود به معناى حادثه و واقعه، و در اين صورت اضافه بيانيه است و منظور از آن خود شب است، بنابر آنچه از «ابن عباس» نقل شده در جواب سؤال از «ناشئة» مى‌گويد: خود ليل است، تمام ليل.