در پرتو وحى - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٣٣٨ - معناى يوم

آيات سى و پنج و سى و شش‌

يرْسَلُ عَلَيكُمَا شُوَاظٌ مِّن نَّارٍ وَنُحَاسٌ فَلَا تَنتَصِرَانِ* فَبِأي آلاءِ رَبِكُما تُكَذِّبانِ‌

در آن روز بر سرتان شعله آتش و دودى فرو فرستاده ميشود ولى يكديگر را يارى نميكنيد و از بلا نميرهانيد. پس كدام يك از نعمتهاى پروردگارتان را انكار ميكنيد؟

كسانى كه در حسابرسى نمره قبولى كسب نكنند عذاب ميشوند و بر سرشان لهيب آتش ريخته ميشود. شواظ، يعنى لهيب آتش كه هيچ دودى در آن نباشد و نحاس يعنى دود خفهكننده.

در قسمت اول سوره، خداوند نعمت‌هايش را ذكر ميكرد و پس از آن، آيه‌ فَبِأي آلاءِ رَبِكُما تُكَذِّبانِ‌ را تكرار ميكرد و تكرار اين آيه با ذكر نعمت‌ها مناسبت داشت. پس از هر نعمتى كه خداوند ارزانى داشته است ميفرمايد: چرا نعمت‌هاى الهى را تكذيب ميكنيد. اما در اين چند آيه خداوند از عذاب و حسابرسى صحبت ميكند. ميفرمايد: من از شما حساب ميكشم و شعله‌هاى آتش و دود را بر شما مسلط ميكنم. بعد ميفرمايد: چرا نعمت‌هاى مرا تكذيب ميكنيد؟ آيا حسابرسى و عذاب نعمت است؟! جواب اين است كه خود حسابرسى و جزادهى به اعمال از بزرگترين نعمت‌هاى الهى است. اگر حساب و كتاب و پاداش اعمال نبود، دنيا باطل و پوچ و عبث بود. بنابراين، خداوند در حقيقت به نعمتى اشاره ميكند كه از ديد ظاهرى اكثر مردم مخفى است. اگر كل جريان دنيا و آخرت و بهشت و جهنم را از ديد حسابرسى نگاه كنيم متوجه ميشويم كه همين حسابرسى نعمتى است‌