در پرتو وحى - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٥١ - اقسام هدايت

مترادف هستند و مى‌توانند به جاى هم استعمال شوند و بار معنايى خاصى را بيان نمى‌كنند؟

همان‌گونه كه اهل لغت گفته‌اند اين كلمات با هم تفاوت دارند و هر كدام ويژگى معنايى خاصى را دارند كه لفظ ديگر آن را ندارد.

«صراط، هوالطريق السهل»؛ صراط به راه آسان گفته مى‌شود، «اما الطريق، لا يقتضي علي السهولة»؛ طريق بر راه سهل و آسان اطلاق نمى‌شود «و السبيل اسم يقع علي ما يقع عليه الطريق و علي ما لايقع عليه الطريق»؛ و سبيل اسمى است كه هم مورد استعمال طريق را دارد و هم غير طريق را. پس سبيل اسم عامى است كه در موارد و راه‌هاى مشكل و آسان استعمال مى‌شود. طريق در راه‌هاى سخت و صراط در راه‌هاى آسان.

تفاوت ديگر اينكه (سبيل) غالباً در امور خير استعمال مى‌شود مانند: وَالَّذِينَ آمَنُواْ وَهَاجَرُواْ وَجَاهَدُواْ فِي سَبِيلِ اللّهِ‌[١]؛ و كسانى كه ايمان آورده‌اند و در راه خداوند قدم برداشته‌اند (مهاجرت كردند حقاً مومن هستند)، بر خلاف كلمه (طريق) كه در امور خير استعمال نمى‌شود مگر اينكه موصوف يا اضافه به وصف خير باشد.[٢] مانند: إِلَى طَرِيقٍ مُّسْتَقِيمٍ‌[٣].

اقسام هدايت‌

در عالم هستى سه نوع هدايت وجود دارد:

[١]. سوره انفال، آيه ٧٤.

[٢]. ابى الهلال العسكرى، المعجم الفروق اللغوية، ص ٣١٣.

[٣]. سوره احقاف، آيه ٣٠.