در پرتو وحى - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٢١٦ - جاودانگى در دوزخ

(حدود): حد به مكانى اطلاق مى‌شود كه مكانى را از مكان ديگر جدا مى‌كند. در اين جا به صورت مجاز استعمال شده و راجع به عملى استعمال مى‌شود كه مخالفت با آن جايز نيست.[١]

اين آيه چند نكته را بيان مى‌كند:

الف) اين كه حكم رسول و خداوند متعال در عرض هم هستند و حكم خداوند همان حكم رسول است و حكم رسول همان حكم خداوند، بنابراين هر كسى از حدود آنها تجاوز كند گرفتار دو عذاب [ناراً و عذاب مهين‌] مى‌شود.

ب) در توصيف اهل جنت از واژ «خالدين فيها» به صورت جمع استفاده كرد، اما در اينجا اهل جهنم را با «ناراً خالدا» و به صورت مفرد بيان فرمود. شايد علت اين تغيير واژه از جمع به مفرد اين باشد كه بهشتيان در كنار هم و با هم از نعمت‌هاى الهى بهره مند مى‌شوند بر خلاف افراد جهنمى كه فرد به خاطر اعمال ناشايست خود به تنهايى بايد عذاب را تحمل كند.[٢]

ج) آيا مسلمانان گنهكار به صورت دائمى در آتش باقى خواهند ماند يا خير؟ و اگر بعد از تحمل عذاب و از ميان رفتن گناهان نجات مى‌يابند، پس آيه مذكور «خالدا» چه تفسيرى دارد؟ مگر اين آيه راجع به مسلمانان نيست؟

در پاسخ بايد گفت كه مسلمانان گنهكار طبق روايات و برخى‌

[١] ٢. ابن عاشور، التحرير و التنوير، ج ٤، ص ٥٥.

[٢] ١. فضل الله، من وحى القرآن، ج ٧، ص ١٢٩