در پرتو وحى - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ١٠٣ - بحثى راجع به تقوا

نون (الذى) حذف شده است كه در كلام عرب نيز اتفاق مى‌افتد. شايد هم چيزى در تقدير بوده كه حذف شده است: (مثلهم كمثل اتباع الذى ...) و مضاف كه كلمه (اتباع) باشد حذف شده است.[١]

به نظر مى‌رسد همان قول اول بهتر است و اين در عرف مردم نيز رايج است. در زبان عرب الذى را مانند (ما و من) در معنى جمع استعمال مى‌كنند.[٢] مانند (و خضتم كالذى خاضوا؛ شما هم در- شهوات دنيا- مانند آنها فرو رفتيد). الذى موصول و مفرد است، اما (خاضوا) كه صله آن است جمع مى‌باشد. بنابراين الذى نيز به معنى جمع مى‌آيد.

بحثى راجع به تقوا

آيه بيست و يك‌

يا أَيهَا النَّاسُ اعْبُدُواْ رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ وَالَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ‌؛ اى مردم پروردگار خود را عبادت كنيد، همان كسى كه شما را خلق كرد و همچنين آنان كه پيش از شما بودند، شايد رستگار شويد.

خداوند در اين آيه (ناس) را مورد خطاب قرار داده كه مى‌توان آن را بر دو وجه حمل كرد:

الف) شايد مراد، كسانى باشند كه‌ يقُولُ آمَنَّا بِاللّهِ وَبِالْيوْمِ الآخِرِ

[١]. همان، ج ١، ص ١٤٦.

[٢]. رشيد رضا، المنار، ج ١، ص ١٦٩.