در پرتو وحى - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٨٧ - ويژگى هاى منافقان

عبارت (و مِنَ الناسِ) آنها را معرفى مى‌كند، اما نمى‌توان گفت اين آيات فقط مربوط به منافقين صدر اسلام است، هرچند در مرحله اول آنها را شامل مى‌شود، اما اوصافى را كه بيان مى‌كند مربوط به منافقين هر دوره است و منافقين صدر اسلام مصداقى از هزاران مصاديق آن مى‌باشد. در تفسير المنار هم به اين مطلب تصريح شده كه مراد، منافقين هر دوره مى‌باشد و اختصاص به منافقين زمان پيامبر ندارد.[١]

وَ مِنَ الناسِ مَن يقُولُ آمنّا بِاللهِ‌: برخى از مردم مى‌گويند ما به خداوند و روز قيامت ايمان آورده‌ايم، اما اى پيامبر آگاه باش كه آنها هرگز ايمان نمى‌آورند.

بمؤمنين‌: (باء) در عبارت و ما هم بمؤمنين، حرف جر و زائده مى‌باشد.[٢] يكى از كاربردهاى حروف زائد در كلام عرب تأكيد مى‌باشد، يعنى آنها ايمان نمى‌آورند و دروغ مى‌گويند و از اعمال ناشايست خود دست بر نمى‌دارند.

آيه نه‌

يخَادِعُونَ اللّهَ وَالَّذِينَ آمَنُوا وَمَا يخْدَعُونَ إِلَّا أَنفُسَهُم وَمَا يشْعُرُونَ؛ با خدا و مؤمنان نيرنگ مى‌زنند؛ ولى جز بر خويشتن نيرنگ نمى‌زنند و نمى‌فهمند.

(خُدعه): در لغت به معنى گول زدن و فريب دادن مى‌باشد. آدمى‌

[١]. رشيد رضا، المنار، ج ١، ص ١٤٩.

[٢]. ابوعبيد، معجم اعراب الفاظ القرآن الكريم، ص ٤.