در پرتو وحى - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٢٥٨ - برخورد اسلام با برده دارى

برخورد اسلام با برده‌دارى‌

ممكن است اين سؤال مطرح شود كه چرا در اسلام بردگى ممنوع نشده، بلكه به نوعى مهر تأييد بر آن زده شده است. به طور اجمال عرض مى‌كنم كه بردگى يكى از رسوم رايج در ميان اعراب بلكه در ميان همه ملل جهان به شمار مى‌رود و اسلام هر چند بنابر مصالحى به طور صريح آن را تحريم نفرموده، اما هيچ‌گاه با آن موافق نبوده است. به عنوان مثال در آيات شريفه زير مى‌خوانيم: فَلَا اقْتَحَمَ الْعَقَبَة* وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْعَقَبَة* فَكُّ رَقَبَة* أَوْ إِطْعَامٌ فِي يوْمٍ ذِي مَسْغَبَة* يتِيمًا ذَا مَقْرَبَة* أَوْ مِسْكِينًا ذَا مَتْرَبَة.[١]

در اين آيات مى‌فرمايد شما از عقبه- يعنى خاكريز- رد نشده‌ايد. در ميدان جنگ تا كسى از خاكريز عبور نكند فاتح نمى‌شود. تا زمانى كه در ميان شما مرد يا زن يا بچه برده‌اى مانده و آزاد نشده است، شما از عقبه رد نشده‌ايد. پس معلوم مى‌شود اسلام با بردگى مخالف بوده و هست و زمانى جامعه را اسلامى مى‌داند كه در آن برده‌اى نباشد.

همچنين در روايتى نقل شده است كه از امام صادق (ع) سؤال شد كه بهترين عمل چيست؟ آن حضرت فرمودند: بهترين عمل، در حالى كه مردم وضعيت معيشتى شان خوب باشد، آزاد كردن بنده است و گرنه صدقه.[٢]

[١]. سوره بلد، آيه ١٦- ١١.

[٢]. عن ابى عبدالله: ... ان العتق فى بعض الزمان افضل و فى بعض الزمان الصدقة افضل. فاذا كان الناس حسنة حالهم فالعتق افضل فاذا كانوا شديدة حالهم فالصدقة افضل، كلينى، فروع كافى، ج ٦، ص ١٩٥.