در پرتو وحى - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٣٦٢ - دو بهشت

از لذايذ دنيا دست كشيدند و قلبشان آكنده از خوف خدا بود و عظمت الهى در وجود آنها رخنه كرده بود.

پرسش و پاسخ‌

خداوند فرمود كسى كه از مقام پروردگارش بترسد دو بهشت به او اعطا ميشود. ما گفتيم كه منظور از اين دو بهشت، بهشت جسمانى و بهشت روحانى است. اما وقتى آيات بعد را قرائت ميكنيم ممكن است اين تفسير مورد سؤال قرار گيرد. در بهشت جسمانى درخت و شاخه و چشمه جارى و انواع ميوهجات و زينتآلات موجود است، ولى در بهشت روحانى ديگر اين چيزها نيست. بهشت روحانى همان مقام آرامش و طمأنينه و همان رسيدن به رضوان الله است. اما در اين آيات خداوند ميفرمايد: در هر دو جنت، شاخه‌هاى با طراوت و چشمه‌هاى جارى، و ميوهجات و فرش‌هاى زينتى مهيا شده است و اين فرمايش خداوند با تفسيرى كه شما كرديد سازگار نيست. اين مطالبى كه خداوند در اين آيات ميفرمايد، همهاش با بهشت جسمانى تناسب دارد و ديگر درباره بهشت روحانى نميشود گفت: آبش اينطور است و ميوهاش داراى فلان كيفيت است و چشمهاش چنان است و ....

پاسخى كه به اين پرسش ميتوان داد اين است كه اولًا ما نميخواهيم بگوييم منظور قطعى خداوند همين است و بس. ثانياً اگر چنين تفسيرى براى اين آيه داشته باشيم مشكلى پيش نميآيد. توضيح مطلب آن است كه در اين آيات استعاره بالكنايه و تشبيه مفرد به جمله به كار رفته است. خداوند از دو بهشت سخن گفت: يكى روحانى و ديگرى جسمانى؛ اين دو بهشت هر كدام مفرد هستند. سپس با جملات و عباراتى‌