در پرتو وحى - موسوى اردبيلى، سيد عبدالكريم - الصفحة ٣٦٥ - دو بهشت

آيات شصت و چهار الى شصت و شش‌

مُدْهَامَّتَانِ‌* فَبِأَي آلَاء رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ‌* فِيهِمَا عَينَانِ نَضَّاخَتَانِ‌

آن دو بهشت، چنان سرسبز و باطراوتاند كه از شدت سبزى سيهگون مينمايند. پس كدام يك از نعمتهاى پروردگارتان را انكار ميكنيد؟ در آنجا دو چشمهاى كه ميجوشد و فواره ميزند جارى است.

در اين دو بهشت دو چشمه فورانكننده وجود دارد. در وصف دو بهشت قبلى تعبير خداوند اين بود كه: «فيهما عينان تجريان»؛ در آن بهشت‌ها دو چشمه جارى روان است. حال آيا دو چشمه فورانكننده مهمتر و با ارزشتر است يا دو چشمه جارى؟ كسانى كه تفسير اول را قبول مى‌كنند (كه آن دو بهشت اول والاتر و اين بهشت بعدى فروتر هستند) بايد بگويند چشمه جارى بهتر و بالاتر از چشمه جوشان و فورانكننده است؛ در حاليكه اين حرف دليلى ندارد و شايد نوع مردم عكس اين را بگويند.

به هر حال، اين آيه عجيب است و نميتوان به راحتى آن را تفسير كرد. خود خداوند هيچ قرينه‌اى در اين آيه يا آيات قبل و بعد قرار نداده است كه مراد او را تعيين كند و به همين دليل اين آيه از آيات متشابه شناخته ميشود. آيات متشابه در قرآن زياد است. خود قرآن ميفرمايد: مِنْهُ آياتٌ مُّحْكَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتَابِ وَأُخَرُ مُتَشَابِهَاتٌ فَأَمَّا الَّذِينَ في قُلُوبِهِمْ زَيغٌ فَيتَّبِعُونَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ ابْتِغَاء الْفِتْنَة وَابْتِغَاء