یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٩٤ - یادداشت رهبری و مدیریت

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٤، ص: ٥٩٤

نیازمند به اکتشاف و استخراج و تصفیه و بهرهبرداری است. بشر برعکس حیوانات که مجهز به نیروی خودکار غریزهاند، فاقد غریزه است و در هدایت نیازمند به تحصیل و اکتساب و به عبارت دیگر نیازمند به رهنمایی و رهبری است و مسأله نیازمندی بشر به رهبری اساس تعلیمات انبیا و فلسفه بعثت انبیاست. بعثت رسولاکرم در ٢٧ رجب- که چند روزی بیش از آن نمیگذرد- براساس فلسفه نیازمندی بشر به رهنمایی و رهبری و مدیریت است.

ج. اصل سوم این است که همچنان که در صفحه ٥٧٨ نقل کردیم:

انسانها و رفتار و حیات روحی آنها دارای قوانین یا مکانیسمها و فعل و انفعالهای اختصاصیاند. اگر بخواهیم با آنها کار کنیم باید مکانیسم آنها و قوانین حاکم بر رفتار آنها را بشناسیم. انسانها به مثابه صندوق رمزند؛ گشودن کتاب روح و جلب همکاری آنها بیش از هرچیز آگاهی و ظرافت میخواهد نه زور. قوانین رفتار انسانی را باید مانند قوانین فیزیک و شیمی و فیزیولوژی کشف کرد نه وضع.

در اسلام اهتمام به هر سه اصل به نحو روشن دیده میشود.

اهمیت ذخایر انسانی آن چیزی است که در اسلام راجع به مقام انسان [آمده] که خلیفةاللَّه و مسجود ملائک و دارای روح الهی است و پیامبران آمدهاند که دفاین عقول را ظاهر کنند، و اینکه ای انسان! خلقت الاشیاء لاجلک و خلقتک لاجلی، و سخر لکم ما فی السموات و ما فی الارض، خلق لکم ما فی الارض جمیعاً، وجعلنا لکم فیها معایش، هو انشأکم من الارض و استعمرکم فیها.

و اصل دوم همان است که گفتیم اساس فلسفه بعثت انبیاست. اما اصل سوم آن چیزی است که امروز به نام اصول مدیریت نامیده میشود. این را از دو منبع اسلامی میتوان استفاده کرد: اول سیره عجیب رسولاکرم صلی الله علیه و آله [١] و علی علیه السلام و سایر ائمه اطهار، دوم از