یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٩٠ - یادداشت رهبری و مدیریت

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٤، ص: ٥٩٠

راه خدا رفتن [را پشتسر میگذارد] خدا او را به عنوان امام و رهبر و پیشوا معرفی میکند. از اینجا میتوان به اهمیت فوقالعاده رهبری پیبرد. در حدیث است:

ان اللَّه اتخذ ابراهیم نبیاً قبل ان یتخذه رسولًا و اتخذه رسولًا قبل ان یتخذه خلیلًا و اتخذه خلیلًا قبل ان یتخذه اماماً.

حدیث معروف که رسولخدا فرمود: «اگر در سفر از دو نفر بیشتر شدید، یکی را برای خود امیر انتخاب کنید» نشانه از اهتمام اسلام به تشکل و رهبری است.

حقیقت این است که رهبری انسانها و بسیج کردن نیروهای عظیم نهفته آنها در مسیر کمال، چه از نظر بعد اجتماعی و زندگی اینجهانی و چه از نظر بعد روحانی و معنوی و سلوک الیاللَّه، عالیترین و مشکلترین مقام انسانی است و لهذا رهبری جامع و کامل جز در خور افرادی نظیر ابراهیم و خاتمالانبیاء و امیرالمؤمنین علی نیست.

٣٦. گفتیم که رشد عبارت است از شایستگی و لیاقت برای اداره و نگهداری و بهرهبرداری و استفاده از وسایل و سرمایهها و امکانات حیات. اکنون میگوییم یکی از سرمایهها و بلکه مهمترین سرمایهها سرمایههای انسانی است و [رشد عبارت است از] اداره این سرمایه و نگهداری آن و هدر ندادن آن و استفاده و بهرهبرداری صحیح از آن.

رشدِ بهرهبرداری از سرمایههای خود، رشد شخصی و اخلاقی است و این اساسیترین و مقدمترین رشدهاست. لهذا میبینیم وقتی که ابراهیم تقاضا میکند که برخی از ذریهاش نیز امام و رهبر باشند، جواب داده میشود: لاینال عهدی الظالمین یعنی آن که رشد فردی و شخصی را فاقد است، آن که رشد انسانی و اخلاقی را فاقد است، نمیتواند رهبر خلق باشد. آن که خود انسان نیست- ولو دانا باشد و رموز انسانیت را بداند- نمیتواند انسانساز و مهندس انسانها و